Izithakazelo zakwa Qwabe Clan Names
Qwabe!Gumede!Phakathwayo!Mnguni!Malandela!Ntabani leyayaya? WuNgoye Gumede!Dluya Nguni kubeyethwe!
Qwabe!Gumede!Phakathwayo!Mnguni!Malandela!Ntabani leyayaya? WuNgoye Gumede!Dluya Nguni kubeyethwe!
Khuzeni! Mazibuko! Mvelase! Mpungose! Khuba! Gebisa! Mabhengeza! Maluleka iphilibana likaDonda Ngoba leswelabavubeli Mhayise! Magwazindoinyelemphandeni Nina bakwaNgonyama Nina bakwaMnini Mbangalaka! Masikiphepha Buthelinhlabathi Nina bakwaMansumpa Nina bakwaMadlikivana.
Isingeniso Uma kukhulunywa ngempi yaseSandlwana kudingeka sazi ukuthi inhlosonqangi yabahlaseli kwakungukuqeda uMbuso woBukhosi bukaZulu owawusasele eNyakatho yoThukela noMzinyathi, ngaphansi kweNgonyama uCetshwayo eyaqala ukubusa kusukela ngowe-1872 kuya kowe-1879. Lempi yaseSandlwana kudingeka siphinde sazi ukuthi yayilandela eyaseNdondakusuka yangamhla zizi-2 kuZibandlela ngowe-1856, eyayihlelwe yiyo iNgilandi ngokuzama ukubeka uMntwana uMbuyazwe (Mbuyazi) ukuba abe yiNgonyama nxa iSilo uMpande sesikhotheme, lokho … Read more
Thusi,Sishange,Makhanya,Mlotshwa!
Kafushane ngamaHlubi Umlando wesizwe samaHlubi, okuyisizwe okwavela kuso abakwaHadebe, usizekela ukuthi lesisizwe sadabuka emhlangeni echibini elikhulu lakwaNdondondo, eCongo. Kuthiwa abantu babelokhu bezwa kukhona abakhuluma emhlangeni kulelo chibi lakwaNdondondo elalesatshwa, bekhuluma sengathi beza nganeno, basondela ngakulabo ababebezwa. Kwathi lapho labobantu abakhuluma echibini bephuma, baphuma bebaningi kanye nemfuyo yabo. Kwakungathi asikho isilwane esasingekho; kukhona izinkomo, amahhashi, izimbuzi, … Read more
Mgazi,Ntshangase,Menziwa,Malandela,Ndabezitha!Luzumane kaNdaba!Bazume Ndaba balibele,Njezi kaXhoko!Mvundlane wasoKhabeni!Mbeng’ osind’ abosi!
Mthombeni! Lwandle kaluwelwa, luwelwa izinkonjane ngoba zona zindiza phezulu, Bagongolozi abahle abaphekwa nentshe laze lavuthwa bona basala begongobele, Ntshiza! Ndlela! Mhlanga owamila kumuntu baze bamsika ngesihebhe, Nina bakaSigwayi sikaMcuba, Omatshelwa azitshele, Ondlebe kazizwa ezinye ziyezwa, Omathumbanduna, bengathumba insikazi kobe konakele! Nisa besikwayikwayi esakwayizela izinkomo zamanye amadoda! Nina bodondane olwadonda phansi baze bafulathela abafokazane! Inyoni eyakhala … Read more
Bhembe,Mwelase,Wena kaSinakanaka kaNtendeni,Owagedl’ umhlanga wawushiyelela,Nzima!Nhlanganiso,Mthimude,Wena wakwaGezamhlanga,Thabekhulu!
Ntenga,Duma, Magagula,Lwandle kaluwelwa luwelwa zinkonjane kuphela zona ezindiza phezulu,Ngongolozi owaphekwa netshe,Kwavuthwa lona kuqala,Thabisa,Mvenya!
Mphephetwa!Mdluli,Ngwekazi,Gwala,Manda kulandulwa,Vilakazi,Xamu odla ngomsingizane.Nzimande,Gqawu,Mdlovu,Wena owasukela isigodo simuka nomfula wathi yinyama.Madla kulandulwa!Mdluli,Shebe, Nozulu, NgwekaziPhohlaphohla,Mangqingqingqi.Nyawo zimhlophe ngokunyathela njengezihlabathi zolwandle.Mancama ngesinkwa esikhulu esancama amakhosi eya empini.Mhlandla,Nomandla,Majiya!Wena kaMabathabatha!
Luswazi, Phakathi, Nonkosi, Didiza, Mthobane, Lwandle, Wena kaDuma kaMthombeni Lwandle kaluwelwa luwelwa izinkonjane ziphapha phezulu Magongolozi aphekwa netshe kwavuthw’ itshe kuqala Asala egongolozile (egongobele) Wena kadidiz’ ulwandle luze luvume Wena kankukh’ idlele.
Mahamba,Mdlawumbane kaBhengu,Wena Somkhele owawela uThukela uyomfun’ oSuthu.Wena kaMgabhi,Mageza ngobisi udle inyama namathambo ayo.Wena magwaza ngomkhonto abuye ashaye izitha zakhe ngewisa.Wena nduna kaBhekuzulu,Wena waseMhlangeni owabalekela kwaNgwane nezinkomo zabeSuthu,Wena Mahamba omnyama njengobusuku obungenankanyezi kodwa ukhanyisele amaBhengu.
Myeza! Ndimbane, Mpangela, Mzukwaze! Msani owathwalwa ngezinyanda, Madlokovu!
Ndawonde,Sibhene senala,Mdubu kaMadani,Bulisa,Gcogcozela, nina eniphanga ukufa abafokazana bephanga ukuphila,Nina enangena endlini kwanuka utshwala,Nangena esibayeni kwanuka inyama,Naphumela phandle kwanuka inkwindla,Jwara,Zitha,Labase,Mbongwa, nina baseLenge,Nina bangasenhla noThukela,Ndawonde!
Abantu bakwaLanga Abantu bakwaLanga bangamaNtungwa ngokwezigaba zabeNguni. Lababantu bakwaLanga bakanye nabantu bakwaKhanyile. Babuye bahlobane nezizwe zakwaMajola, Mchunu, Madondo, Zulu, Qwabe, nezinye eziningi. UKhanyile noMchunu babengamawele bezalwa inkosi uMalandela kaLuzumane esigodlweni sayo sakwaNkomonye ngaseNgwengweni eNkandla. Sizokhumbula ukuthi uMalandela wayenenqwaba yamadodana, singabala oQwabe noZulu, (uQwabe wazala abakwaQwabe, uZulu wazala abakwaZulu). Amanye amadodana kaMalandela ngoZethembe noZingelwayo (bona bazala … Read more
Mashiya, Catheya, Mkhweli wentabend’ engakhwelwa mfazi, Nyon’ emnyam’ enjengamandongonyo, Nsele kaLindamkhonto, Nhlabathi, Mgwalantshani wena owagwalantshela emabeleni omfazi!
Mahlase,Mlotshwa,Bhovungana kaNomashingila kaBango,Wena kaButhela,KaMxhamama,KaSoshayo.Zithozinhlanu,Mashingile ezilomo ubomvu njengamantshiyane.Mlombomvu.Zimpisi (izibisi) ezimlom’ubomvu nabantabazo,Wena kankom’ inezitho ezinhlanu, othandayo usika esakhe,AbakwaGidolo abakh’indlu bayibhekis’ entshonalanga,Mshayi wodaka kuvel’ uBivane, kuvel’ uPhongolo, kuvel’ uMzinyathi,Ziphile izizwe kusakhonzwa uMvelingqangi,Izibisi zikaSishishili, zikaMnqandi kaMtshana, izibisi zikaSikhephukhephu osilev’ eside singangentshebe yembuzi,Izibisi zikaGawula kaNsuku!
Okuphakathi Ekuqaleni babebizwa ngabakwaMagwazwa Isibongo sakwaMagwaza siyihlubuka lesibongo sakwaMhlongo. Phambilini ngesikhathi sokubusa kukaMakhendana, ngaphansi kwakhe kwakukhona indlu encane yesizwe saseLangeni kaMabhulubhense owayaziwa kakhulu ngelikaQumbumbethe. UMakhendana wenza isehlo esaba imbedumehlwana ngokungamukeleki kwaso osikweni lwesiNguni, okwaba ukugwaza ekhaya ngesikhathi ethatha indodakazi kaMazwana esizweni saseLangeni wayenza unkosikazi wakhe. Igama lale nkosazana kwakunguSozidade. Umphumela walesisehlo wenza abantu bakaMabhulubhense baziwa … Read more
Magwaza,Njinji,Manqondo,Yengwayo!Wena wakwaJika bakhothame!Mabhulubhense, nina beqhawe elathwala inkomo iphila!Nina bakoMith’ emide!Qethuka,Ntshona,Gidizela,Wena waseMantandweni,MaqondoThwalinkomo,Sobiko wokubika ukuthandwaJiba khothama sibakhwebukhwebule nangezimbanjana zabo! Enye indlela yokuthakazela uMagwaza Njinji!Yengwayo!Ntshona!Manqondo!Mzilamncoshoba njengomlandakaza,Juba khothama bayekhulu,Nina bakomith’ emide,Gidizela kaMantando,Wena oweqa amathanga njengo thangazane,Isicongo esinojojo,Inqe elizwe ngamanye ukuthi kuyadliwa etoteleni,Laphangela ekhamangeni kuhle kwenkosi yakwazulu.Sibakhwebukhwebule kuhle kwezimbanjwana zabo.Wena othungelwe ngamashoba kaMzilikaziIqhawe elathwala inkomo iphila! Nawu umlando wesibongo sakwaMagwaza.
Zulu,Gigaba,Nonkosi,Kunene bezindlovu,Wena kasilima ngenkuba abafokazane belima ngenkubazane,Wena mgwazi kaqhaqhazi kuqhaqhaz’ izintuthwane zabelungu,Wena nkomo ziphusa ubusika nehlobo! Enye indlela yokuthakazela uVundla VundlaMnguniKuneneWena wase zansiWena Lwandle kaliwelwa liwelwa yinkonjane zabelunguSgodo esikabha izitho zoninaNtuthwane yakhuphuka emthini ungena nyawoWena mndini odla umkantsha