isiXhosaisiXhosa SetswanaSetswana

Ukwelapha umkhuhlane

Ziningi izinhlobo zezifo ezisiphathayo futhi zibangelwa izinto ezahlukene, umkhuhlane ungezinye zezifo ezejwayelekile. Ziningi ke izindlela zokwelapha umkhuhlane, singabala khona ukugquma/ukufutha, ukuphalaza nokunye. Kuleli khasi sithi ake sibhunge ngezindlela zokuwelapha eziphephile zezingane ezincane kanye nabadala. Nawa amakhambi okwelapha umkhuhlane, okungamakhambi ajwayelekile kwezinye izindawo.

Inhlaba

Inhlaba ngesinye sezihlahla esingakhethi ndawo yokumila, simila enkangala kanye nashlanzeni. Inhlaba ke kuyachathwa kuphinde kuphalazwe ngayo kodwa kushintshana izikalo uma yenziwa. Inhlaba yenza izinto eziningi, uma uchathela umkhuhlane ukha amacembe akhona akuhlaza, uwagxobele endishini yokugeza noma ebhakedeni. Emuva kwalokho uthela amanzi khona lapho ngoba iyakhiphana uma usiqinise kakhulu isandla esikalini. Uma ungafuni ikukhiphe kakhulu wenza amanzi abe maningi bese yona ibe isikalo esincane bese uchatha ngayo. Uma uzophalaza ngayo nakhona isikalo sayo sibasincane, amacembe ayo uwagawulela khona enkomishini, kumele uyisefe ngesisefo ngaphambi kokuba uyiphuze. Iyasebenza ukwelapha nezinye izifo iphinde isebenze ukugaya ugwayi wamakhala, isinemfu. Ikhuculula ukungcola emzimbeni womuntu, ingakho ngisho unenyongo uchatha uphinde uphalaze ngayo. Iyaselapha isikhumba esingasihle.

Umposondo

Umposondo isikhathi esiningi umila enkangala kodwa uyatshaleka. Uwusizo ezilwaneni zasekhaya kanye nakubantu. Uma ufuye izinkukhu ukha amacembe akhona bese uwacwilisa lapho eziphuza khona amanzi zisizakale. Uma uphethwe umkhuhlane, kungadleki okumele uphalaza ngawo ukuze usizakale. Umposondo uma kungadleki uyayivula inhliziyo ukwazi nokuhalela okudliwayo. Uma ulunywa isisu uyawucwilisa emanzini uwuphuze ukuze kunqamuke isisu esilumayo.

Isiqunga

Isiqungo asigcini ngokuthi sisetshenziswa uma ususa amathunzi amnyama ikakhulukazi uma kade kufihlwa umuntu. Isiqunga sibuye sisebenze uma ufuna ukuphalaza. Kuningi okwenziwa isiqunga ukubala nakho ukuthi umuthi owusebenzisayo ungaphuphi ngokuthi usithi thasi kuwo lowo muthi owusebenzisayo. Ukuphalaza ngaso kususa isithunzi somuntu ongasekho.  Isiqunga ke sona sikhetha izindawo esimila kuzo kodwa nje sisabalele ezindaweni eziningi.

Isihlahla Gumtree

Lesi ngesinye sesihlahla esisiza kakhulu uma uphethwe umkhuhlane isifuba sivalekile ungakwazi nokuphefumula kahle. Ukha amaqabunga aso, uwafake embizeni ebilayo bese ugquma ngawo. Lesihlahla sisabalele ezindaweni eziningi futhi siyatshaleka, kuningi nokunye esikwenzayo okungahlangene nokwelapha abantu, singabala ukugaya amaphepha.

Ibozana

Ibozana limila libe ngangamagxathu nje amabili ubude ukuya phezulu bese lidla ngokusabalala ngokuya emaceleni. Wonke umuntu oke aliphuze ubabaza ukubaba kwalo, kepha ke abantu abawuvali umlomo ngalo ekwelapheni umkhuhlane. Uma uphethwe umkhuhlane, ukha amacembe alo, uwagxobe bese uwafaka enkomishini ugoqode ukuze lizophumela kulawo manzi. Emuva kwalokho ube usuliphuza kancane kance. Libaba impela kodwa aliwubheki umkhuhlane. Uyakwazi ukuthi uchathe ngalo likuhlanze ingaphakathi, liqede umkhuhlane uma wesaba ukuliphuza.

Umsilinga

Umsilinga isihlahla esitshalwa ngisho ekhaya ngoba siwusizo ekhaya. Uma uphethwe umkhuhlane ukha amaqabunga akhona, uwagxobe bese uwafaka enkomishini uwalinde isikhashana esahlangana namanzi. Ube usuyawaphuzela kuyo inkomishi amacembe esekhona phakathi.

Umsuzwane

Umsuzwane isihlahla esizimilelayo, usiza uma ucinene (uvaleke amakhala). Ukha amahlamvu akhona, uwahlephula ngezandla noma uwashuke kuze kuphume ikha lakhona elinukayo, uma uke wahogela lona uyasizakala. Kanti noma uphethwe nayikhanda uyawuhogela uyasiza. Umsuzwane uyazimilela futhi wande kakhulu enkangala okuyilapho owena khona kahle ube mningi.

2 thoughts on “Ukwelapha umkhuhlane”

Leave a Reply