Iziduko zoo Langa Clan Names
Langa,Mabele,Singilili,Nqaba yenkomo,Asigezi ngamanzi, sigeza ngencwayi,Ngob’ amanzi ayasigazula,Ntinta bathwebule amavila namavilakazi,Opha osesibayeni kuhluthe osemsamu,Sbengha es’mabelebele,Veza,Jiyane,Sibinda
Langa,Mabele,Singilili,Nqaba yenkomo,Asigezi ngamanzi, sigeza ngencwayi,Ngob’ amanzi ayasigazula,Ntinta bathwebule amavila namavilakazi,Opha osesibayeni kuhluthe osemsamu,Sbengha es’mabelebele,Veza,Jiyane,Sibinda
Khumalo,Mntungwa,Mbulaz’ emnyama,Nina bakaBhej’ese Ngome,Nina enadl’umntu nimy’eng’a ng’endaba,Nina enadl’izimf’ezimbili ikhambi laphuma lilinyeLobengula kaMzilikazi,,Mzilikazi kaMashobana,Shobana kaGasa kaZikode,Zikode kaMkhatshwa,Okhatshwe ngezind’izinyawo nangezimfushanyana,UMkhatshwa nonoZimangele,Unyama yentini yawoZimangele,Nina enal’ukudla umlenze kwaBulawayo,Nathi mlenze wantoni lo?Ubungekho yini owezinkomo zakithi eNgome?Donda weziziba akanganani ngoba nasathini lomkhonto uyahlala,Nina enahlul’abeSuthu noShaka engazange abehlule,Mabaso owabas’entabeni kwadliwa ilang’a lishona,BaNtungw’ abancwaba,Zindlovu ezibantu,Zindlovu ezimacocombela,Nina abakwaMawela owawel’ iZambezi ngezikhali,Nina abakwaNkomo zavul’ iqaba,Zavul’iqaba …
Kheswa,Nozulu,Mpangazitha abaluhlaza njengelitye lomlamboAbeza bemacocobela njeng’okwidla,Abasongelwa esondweni leseyidukhwe baphelele,Mchumane,Mnguni,Abanguni abangakanani,Ng’oba nasechobeni leqhiya bayenela,Izulu eladuma lathath’ umntu alabekwa mlandu,Izulu elahloma ek’seni kwathi emini laphang’alala,Izintombi ezinghaganangha kwaKhesa ziyozala izinkwapha ngezinkwapha,Egane kwaKhesa, izale amacocobele!,Nina enehlis’ uBuhedlana,Amangelengel’ awel’ iMpofana nawel’uThukela,Nawela ng’esiLulu nibheke eLiSuthu,UMchachambi wezulu eliphezulu,Amazal’ ankosi, omabel’amade,Abakhung’wa ngogongholo,Babuthelezi njeng’elitye lomfula,Baluhlaza abanamafinyila Machumane nibahle, njeng’okudla kwasehlobo
Ulwimi lwamaBomvana sisiBomvana. AmaBomvana nawo awazange asinde kwizembe lokuba kuthiwe angamaXhosa. Ayizange ibasithele abalawuli neyokuba amaBomvana nawo angabeNguni. Kodwa kuko konke oko abazange balivume kwaye basamkele isiBomvana njengolwimi olusemthethweni. Kungoko nawo amaBomvana anyanzeleka ukuba athethe isiXhosa kuzo zonke iindawo zolawulo, kuquka iCawe, kwaye kwanyanzeleka nokuba asifunde ezikolweni. Kungoko uyakufumanisa ukuba nawo asikhupha nangeempumlo isiXhosa. Kodwa …
Njengazo nezinye izizwe zaseMbo ezingabeNguni, amaBomvana anamasiko afanayo nazo, kodwa kwamanye indlela yokuwenza yahlukile. Kwakhona akhona namanye amasiko awenziwa ngamaBomvana abe engenziwa zezinye izizwe zabeNguni. AmaBomvana akholelwa kubukho bukaMenzi. UMenzi nguYe owenza zonke izinto eziphilayo nezingaphiliyo ezilapha ehlabathini. AmaBomvana ayayazi ukuba uMenzi ungumoya kwaye uphila apha emoyeni. Kungoko akwaziyo ukufikelela kuyo yonke i ndawo, ngalo …
Sincuba,Mzilankatha,Mlandelalanga,Mlandel’ ilanga uma liyotshona emancubeni,Abalandela ilang’a laze layo tshona kunina,Ntaba kayibhodwa,Mzila kawulandelwa, ukuwulandela hukuzibambezelaMpangazitha,Gasolo,Zibi zendlela,Zikhali zemkhonto,Abantu basebuhleni obunghangcakazi,Abadla embeleni wenkomo kung’afanele,Kwakumele udliwe ng’abalandakazi,Malangatsha,Mncaphayi,Msuthu ontsundu nghezinyawo zakhe,Wena oyithatha inkosi uyibeke entlabelweni,Ngonyama,Nina abasemaNcubeni enabalekela uShaka,Naziphots’ emfuleni,Kwakhuz’ abantu benifihla,Nafika eSwazini naphenduka uNkambule, uMtilankatsa,Nina bakaDambuza Mthabathe,Nina enakhelana noMbunda,Wena olilelwa zintombi zithi bhuti ng’zeke
Imvelaphi yamaBhaca AmaBhaca sisizwe esinobukumkani baso. Kuhle ukuyiqala ngolu hlobo imbali yamaBhaca ngoba njengazo zonke izizwe eziNtsundu okanye ezakwaNtu kukho impazamo yokuthi ezinye izizwe ziziziduko ezikwezinye izizwe. Ukuphuhlisa le nto bambalwa abantu abangayaziyo into yokuba kuthiwa amaBhaca angamaXhosa. Ayichakananga loo nto. Zizinto ezenziwa ngamaKoloniyali ngokucinezela ubuzwe bezinye iintlanga. Obo buzwe buquka namasiko azo, wona angundoqo …
Ngaba kwaDonts’entlanzini,BakwaNombanda kaVezi,Abavun’uNtsele noDlomo,Tshembe,Mntungwa,OoNoDlidlu noSinengelentaba,NoDlabathi,Swahla,UNduku Mkhonto,Bath’ uDontsa akananyong’o kant’ abay’bon’ uba igqunywe ngesibhadlalala somhlehlo Nomafu,Vung’ama phezu komkhonto,Gogotha,Nyathikazi,Maphango,Jiyane,Dada libhul’ amanzi ngempiko,Ndzipho zimnyama ng’enxa yokuqhwaya-qhwayana,Mahlamb’ ehlel’ etyeni,Bambambha bemyeka bethi akanamhlehlo,Kanti ay’ng’omhlehlo yimbambalala
AmaJal’ aweva awanandlebe,AmaGqagqan’ anda elihlwini,AmaPhalala nje ngomfaba,Zandla zimhlophe,Sbunti,Mlotjwa,Dlangani,Ngcolosi!!Ziyane
Nxasana,Thaba,Dunjane,S’khonza,Gazo,Mkhiwa,Totoba,Malilelwa zintombi zithi “Bhuti ndizeke andina mama andina tata”,Gqunu kaNomphakatshane,NoMbhekela,Malunguz’ udonga andulukuwela