Luvhola na Luonde ndi mavu a lushaka lwa Mukwevho. Vhakwevho ndi tshigwada tshiṱuku tsha Vhatavhatsindi nahone ndi vhaṅwe vha vhadzulapo vha u thoma vha Venḓa. Vhakwevho vha ḓi vhidza sa Nguluvhe (warthogs). Vhakwevho vha Luonde vha ḓivhiwa sa Nguluvhe Khulu (dzi nguluvhe khulwane), ngeno vha Luvhola vha tshi vhidzwa sa Zwigwamtada (dzi nguluvhe ṱhukhu). Afha ndi he murero une wa ri “Nguluvhe khulu dzi Luonde, Zwigwamtada zwi Luvhola’ wa bva hone. Zwi amba uri dzinguluvhe khulwane dzi ngei Luonde, ngeno thukhu dzi ngei Luvhola.” Vhakwevho na vhone vha ri “Thavha hulu dzi a rendana. Luvhola yo renda Luonde (Thavha khulwane dzi a rendana. Luvhola o renda Luonde).”
Nga murahu ha musi Davhana, murwa wa tanzhe wa khosi Rasithu Ramabulana, o kundwa nga Makhado kha nndwa ya u tevhekana, o mbo ḓi shavhela Luonde a ṱoḓa vhukhudo kha Joao Albasini. Albasini o vha e muvhambadzi wa Muportugal we a vha a tshi bva Mozambique. Vho vha vha tshi khou fhelekedziwa nga vhashavhi vha ma Tsonga vhe vha shavha Mozambique nga murahu ha musi ho no vuwa nndwa ya u tevhela vhuhosi ha ma Tsonga-Shangaan kha ḽa Mozambique. Nndwa yo vha i vhukati ha Mawewe na Mzila. Albasini o ḓi vhea sa khosi ya vhatshena ya vha Tsonga vhe vha shavha Mozambique. Albasini o vhewa sa Mukhomishinari wa Vharema kha ḽa Venḓa nga Riphabuḽiki ya Transavaal, musi Venḓa ḽi sa athu kundwa. Vhuimo hawe kha Vhavenda ngauralo ho vha vhu sa dzhielwi nṱha nga muthu. Albasini o mbo ḓi dzula, hu si na thendelo ya Khosi Matidze, ngei Luonde.
Vho Davhana vho dzula thavhani ya Luvhola vha songo pandela Vhakwevho vha Luvhola. O vha a tshi tshila nga mulalo na Vhakwevho vha Luvhola nahone a sa dzheneleli kha zwiṱhavhelo zwavho. Vho vha khosi ya Luvhola u swika vha tshi lovha nga 1894.
Zwitshavha zwine zwa amba Luvenḓa zwo bviswa nga khani Mpheni tsha kale na Luvhola nga 1966/67 hu tshi khou itelwa nḓila ya u ṱavha matanda. Vhavenḓa vha bvaho miḓini yo monaho na thavha ya Luvhola, vhane ṋamusi vha ḓivhiwa sa Chabani, Njakanjaka, Shirley, Lemana, Mbokota, na zwiṅwe-vho, na vhone vho bviswa nga khani nga 1966/67. Hezwi zwo vha nga murahu ha musi hezwi fhethu zwo no, uya nga ha mulayo wa fhethu ha zwigwada zwa khethululo, zwo ḓivhadzwa sa fhethu ha Tsonga-Shangaan na u dzheniswa kha Gazankulu Bantustan ine ya kha ḓi tou bva u sikiwa.
Naho Vhavenḓa vho bviswa nga khani Mpheni na Luvhola nga 1966/67 u itela u vulela nḓila ya u lima matanda, zwiṱhavhelo na mavhiḓa a Mukwevho na Davhana/Nesengani a zwo ngo dzhenelela. Lushaka lwa Mukwevho na Davhana/Nesengani vho vha vho tendelwa u dalela zwifho zwavho na mavhiḓani na u ita mishumo ya vhurereli thavhani ya Luvhola.
Hu ambiwa uri nga ṅwaha wa 1977 vhaṅwe vhathu vha bvaho muḓini wa Chabani vho dalela tshiṱhavhelo tsha Mukwevho thavhani ya Luvhola zwi siho mulayoni. Vhathu avha hu pfi vho vha vha sa thonifhi tshifheṱo vha dzhenelela kha dziṅwe khali khethwa dza vumba, mapfumo na zwiṅwe zwithu zwe /zwa vha zwi sa faneli u dzhenelela. Vhaṅwe vhahulwane vha Vhakwevho vho vha tsivhudza uri vha ḓo tambula nga mbiti dza vhomakhulukuku. Vhusiku honoho ha na mvula khulu thavhani ya Luvhola. Matombo mahulwane o wa a tshi bva Thavhani ya Luvhola a ḓi ṱomola nga luvhilo luhulu nahone a tshinyadza mahaya muḓini wa Chabani milenzheni ya Thavha ya Luvhola. Matombo a lemelaho o vha a tshi khou fhelekedzwa nga matope na maḓi ane a khou bva thavhani. Vhathu vhanzhi na zwifuwo zwo fhela. Vhaṅwe vhathu vho faho na zwipuka zwo wanala kule vhukuma u swika mulamboni wa Tavha (Letaba). Tshivhalo tsha mpfu dza u fhedzisela a tshi ḓivhei, fhedzi khombo yo vhonwa nga vhadzulapo sa khombo ya ḓana ḽa miṅwaha.
Khombo yo ita uri munwe mubvumeli/mutsila wa muvenda a simbe na u rekhoda luimbo lu re na maipfi a tevhelaho: “Nga nwaha wa 77 Thavha ya Luvhola yo fhedza vhathu. Ha-Chabani Luvhola yo fhedza vhathu”.
Naho vhorasaintsi vho vha vha tshi tenda uri u wa ha matope ho itea nga mulandu wa mvula khulu thavhani ya Luvhola, vhadzulapo vha henefho (vhane vha amba luambo lwa Venda na lwa Tsonga-Shangaan) vho vha vha tshi tenda uri khombo yo vha i mbiti dza vho makhulukuku. Mahaya e a vha o tshinyadziwa ha ngo fhaṱiwa hafhu, nahone e a ponyoka o mbo ḓi pfulutshela phanḓa devhula u itela u iledza khombo dza tshifhingani tshi ḓaho na u vha kule na zwifho nga hune zwa konadzea ngaho. Na ṋamusi zwiṱhavhelo zwa Mukwevho na Davhana zwi re thavhani ya Luvhola zwi a ṱhonifhiwa vhukuma nahone zwi a ofhiwa. Zwiṱhavhelo zwi ambiwa nga vhathu vhanzhi sa ha Vhadzimu (fhethu ha vhomakhulukuku).