Hune vhathu vhaha Mphaphuli vhabva hone ndi ngei Nzhelele, ndi vhone vhe vha vha vhe Vho-Ṋegota vha ha Ṱhohoyandou. Vho vha vhe vhone vho faraho phamba ya zwidzimu zwaha Ṱhohoyandou musi vhatshi shavha ngei Dzata Nzhelele, vha ha Mphaphuli vho mbodi ṱuwa na lufhalafhala lwa tshikumo tsha murena Ṱhohoyandou, vha tshi tshimbila vhatshi lidza, vhatshi …
Masingo nga ḓivhazwakale na nga u angaredza hu tendiwa uri vho bva Afrika Vhukati u mona na Dzingu ḽa Maḓi Mahulwane hune vha bva hone vha pfuka vha ya kha tshipiḓa tsha devhula tsha mulambo wa Limpopo (Mulambo wa Vhembe nga Tshivenḓa), vha tshi vha bva mukano wa tshipembe wa Afrika Tshipembe, Tshiṱiriki tsha Soutpansberg, …
Luvhola na Luonde ndi mavu a lushaka lwa Mukwevho. Vhakwevho ndi tshigwada tshiṱuku tsha Vhatavhatsindi nahone ndi vhaṅwe vha vhadzulapo vha u thoma vha Venḓa. Vhakwevho vha ḓi vhidza sa Nguluvhe (warthogs). Vhakwevho vha Luonde vha ḓivhiwa sa Nguluvhe Khulu (dzi nguluvhe khulwane), ngeno vha Luvhola vha tshi vhidzwa sa Zwigwamtada (dzi nguluvhe ṱhukhu). Afha …
Vhalaudzi vha Govhamasenga Ha-Masia. Divha zwakale iri Vhalaudzi vhovha vha tshipida tsha vhasenzi, vhasenzi vhe vha vha vhatshi rangwa phanda nga vha Singo, mara fhedzi havha Vhalaudzi vho vha vhatshi rangwa phanda nga Gwamasenga na murathu wawe, Vhalaudzi vhodo u dzula fhala mulamboni wa Mutshedzi khala Nzhelele, fhethi he vhadzula hone hu divhea sa Vhalaudzi …
Vhukati ha vha Venda huna Vhalemba vhane asi vha Venda, fedi vha amba Tshivenda. Vhalemba avha ndi vhane hapfi ndi vhayuda vharema. Vhane vha vha Vhalemba vha divha fhethu ho fhambananaho hune vha dzula na vha venda sa Vhashavhi, kana Vhasena. Vhalemba vhenevha hupfi vha bva vhe fhethu hu no pfi Sena he vha tshimbila …
Vho-makhulu vha ri kale shango lino lo vha li la Vhalembethu na Vhambedzi na Vhangona. Vhalembethu namusi ri vha wana thungo ya Vhubva-duvha, shangoni la Ha Mutele ndi be vha anda. Luambo lwavho lu todou nga Lukalanga. Vhatshini vha malombo hu pfi vha amba nga Lulembethu. Vhafu vhavho hu pfi vha ri u fa vha …
VhaDzanani ndi Mahosi Mahulwane a Dzanani, vhe vha pfuluswa shangoni ḽavho nga muvhuso wa tshiṱalula. Muvhuso muhulwane wa tshitiriki tsha Dzanani ndi Songozwi. Nga murahu ha u bviswa nga maanḓa nga muvhuso wa tshiṱalula vho mbo ḓi pfulutshela govhani ḽa Nzhelele, hune zwa zwino ha vha fhethu hune ha vha Dzanani. Vho phaḓalala nga murahu …
Dzata hu dzhiiwa sa haya ha muya ha Vhavenda. Hezwi zwi itiswa nga uri Dzata ndi musanda wa kale wa Venda. Afha ndi he vhakundi vha Singo vha thoma u dzula hone musi vha tshi kunda Venda. Vha Singo vho dzula Dzata I (nthihi), kha thavha ya Lwandali ine ya vha yo lavhelesa Dzata II. …
Khosi Vho-Munzhedzi Mpofu vho vha vhe na vhana vhararu vha vhatukana: Rasithu (Ramabulana), Ramavhoya, na Madzhie. Vho-Rasithu na vho-Ramavhoya vho vha vhe na mme muthihi, ngeno Vho-Madzhie vhe murathu wavho wa hafu. Munzhedzi Mpofu vho lovha nga 1791. Nga murahu ha lufu lwa Mpofu, Rasithu o mbo ḓi dzhena kha khuluṋoni. Fhedzi mme awe (Nyamulanalwo), …
Lushaka lwa Magoro lu ṱanganelana nga maanḓa na vhathu vha Venda vha Afrika Tshipembe, na vhupo havho ha ḓivhazwakale vhune ha vha kha tshikwara tsha Magoro kha tshipiḓa tsha devhula tsha shango; lushaka lwavho kanzhi lu tshimbidzana na muvhuso wa maanḓa wa vhuhosi we wa vha u na mushumo wa ndeme kha vhuimo ha zwa …