{"id":5356,"date":"2024-12-04T19:11:56","date_gmt":"2024-12-04T17:11:56","guid":{"rendered":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/?p=5356"},"modified":"2024-12-12T16:12:24","modified_gmt":"2024-12-12T14:12:24","slug":"imbali-yesizwe-sama-hlubi-clan-names","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/imbali-yesizwe-sama-hlubi-clan-names\/","title":{"rendered":"Imbali yesizwe sama Hlubi Clan Names"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Imvelaphi yamaHlubi<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zininzi iimbali ezibaliswa ngesizwe&nbsp;s<strong>amaHlubi<\/strong>. Zimbi zifumaneka ngokubaliswa ngomlomo ekubeni ezinye zibhalwe kwiincwadi ezithile. AmaHlubi s<strong>isizwe<\/strong> hayi <strong>isiduko<\/strong>. Isizathu sokuba nditsho yinto yokuba abantu abaninzi, ukuquka amaHlubi ngokwawo, bacinga okanye bazi ukuba eligama lithi Hlubi libhekiswa koo<strong>Radebe<\/strong>. Akunjalo. Eli gama lithi Hlubi ligama lesizwe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Imbali ithi amaHlubi ayinzala yesizwe sabe<strong>Nguni<\/strong> esasikhokelwa ngu<strong>Mnguni<\/strong> ukusuka kuMntla-Mpuma wezwekazi i-<strong>Afrika<\/strong>. Kwincwadi ethi Iziduko ZamaHlubi, umnumzana H.M. <strong>Ndawo<\/strong> uthi ngaphambi kokuba bawele umlambo iZambezi aba bantu babesaziwa nje ngabeNguni, bekhokelwa nguMnguni owayenoonyana abathathu, u<strong>Xhosa<\/strong>, u<strong>Mthembu<\/strong> ku nye no<strong>Chibi<\/strong>. Bathi besakuwela lo mlambo uXhosa noMthembu baqhuzuka kuyise uMnguni basinga ngaseMpuma.\u00a0funda ngakumbi ngobukumkani bamaHlubi<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Eli qela lahamba noMnguni labe selizibiza ngokuba y<strong>imiHuhu<\/strong> (funda ngakumbi <a href=\"https:\/\/iafrika.org\/xh\/ubukumkani-bama-hlubi-ama-hlubi-kingdom\/\">ngobukumkani bamaHlubi<\/a>). Ekuhambeni kwexesha babuya bazibiza ngokuba ngamaNgelengele. Kamva baye bazibiza ngokuba ng<strong>amaMpembe<\/strong>. Ekugqibeleni bazibize ngokuba bangamaHlubi. Zininzi ke izimvo ezithethwayo ngokuba kwathini esi sizwe ze sibizwe ngokuba ngamaHlubi. Enye yezo zimvo ithi kwakukho inkosi yamaBhele eyendisela intombi yayo kunyana <strong>kaMthimkhulu I<\/strong> ogama lingu<strong>Ncobo<\/strong>. Kuthiwa igama lale nkosi yayinguHlubi. Kuba kudala umakoti wayebizwa ngegama likayise okanye ngesiduko sikayise, le nkosazana kwathiwa ngu<strong>LamaHlubi<\/strong>. Kuthiwa eminye yemiqathango eyabekwa ngu<strong>Bhele<\/strong> kukuba njengokuba esandisela intombi yakhe kobu bukumkani bamaHlubi kufuneka isizwe sibizwe ngelo gama lakhe. Kungoko ke isizwe kwathiwa ngamaHlubi. Ayikho enye imbali engqina olu luvo.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">AmaHlubi ke akwathi ang<strong>abaMbo<\/strong>. Nalapho kukho ukungadibani kwezimvo ngembali yokuba kuthiwe ngabaMbo. Bambi bathi eli gama lithi Abambo lisukela ekubeni amaHlubi ayesakuka phantsi kwindawo ekuthiwa kus<strong>eMbo<\/strong> phaya kumantla e-Afrika. Kodwa ke awude ufumane ngcaciselo ncam ngembali yale ndawo okanye igama lentaba. Abanye ke bathi eli gama lisisishunqulelo seli gama lithi Lubombo, kuba amaHlubi afikela khona ukuwela kwawo umlambo iZambezi.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Balingena eli lizwe ngeentaba ze<strong>Lubombo<\/strong> benjenjeya ukuya kuma kule ndawo kuthiwa yi-<strong>Utrech<\/strong> ngoku, phantsi <strong>kweeNtaba Zokhahlamba <\/strong>(Drakensberg Mountains). Kuthiwa bathe xa benduluka kwezo ntaba abanye babo basala ngemva. Ngabo aba kuthiwa ngamaSwati namhlanje. Kuqikelelwa ukuba amaHlubi afike kweli malunga nonyaka ka 1200. Banabe njalo kulo mhlaba namhlanje waziwa ngokuba yi<strong>Natal<\/strong>, ngokuthiywa <strong>nguVasco Da Gama<\/strong> ngonyaka ka 1497. Namhlanje ikomkhulu lamaHlubi lise<strong>Mtshezi<\/strong>, <strong>Estcourt<\/strong>, kula mhlaba waseNatal.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mandidlule kancinci nje kwindawo ethi amaHlubi awazange adibane namaZulu ngokobuzwe. <strong>AmaZulu<\/strong> ayakhe kule ndawo kuthiwa yi<strong>Zululand<\/strong> engazange ihlangane nomhlaba owawumiwe ngamaHlubi. Namhlanje isizwe samaHlubi siphangalele sathi saa, kangangokuba sifumaneka kuwo onke amaphondo eli lo <strong>Mzantsi Afrika<\/strong>. Phofu ke imbali ithi amaHlubi yayisakuba sesona sizwe sikhulu kuzo zonke izizwe zalapha eMzantsi. Phofu ke nangoku kusenjalo.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">AmaHlubi angamaMfengu<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"> Mandihlomle nangale ndawo y<strong>amaMfengu<\/strong>. Asikho isizwe esingamaMfengu. Aba bantu kuthiwa ngamaMfengu ng<strong>amaHlubi<\/strong> awawela u<strong>Thukela<\/strong> azakuma kumhlaba wamaGcaleka phantsi kukakumkani <strong>uHintsa, Aa! Zanzolo<\/strong>. Eli gama lithi amamfengu lavela ngokuthi bathe ekufikeni kwabo kumhlaba kaZanzolo babonwa behleli phaya, bengambathanga kwaye bengaqhubi nemfuyo. Kuthiwa ke uHintsa wathumela abathunywa bakhe ukuya kuncaza ukuba bantundini bangoobani besiya phi. Endaweni yokuzichaza kuthiwa babevele bathi, \u2018s<strong>iyamfenguza<\/strong>\u2019. Kulapho balifumana khona eli gama lokuba ngamaMfengu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Njengezinye iimbali zohlanga oluNtsundu, nembali yokufika kwamaMfengu kumhlaba wakwaGcaleka ibikwa ngokubikwa. Abanye ababhali bathi bafika ngo-1818, bambi beqikelela ukuba kwakumalunga no-1822, abanye malunga no-1824 kanti mvanje sekukho nabathi bafike ngo-1835 kuba phakathi kuka-1829 no-1830 amaMfengu ayekwelabaThembu. Kum ibaluleke kakhulu into yeminyaka xa kuthethwa ngamaMfengu ngoba sifanele siqikelele le mbali yokuba babebaleka iMfecane kaTshaka.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Intsumantsumane kuyo yonke le mbali xa ababhali bethetha ngamaMfengu bathi amaMfengu ngama<strong>Hlubi<\/strong>, ama<strong>Bhele<\/strong>, ama<strong>Zizi<\/strong>, ama<strong>Ngwane<\/strong> nama<strong>Rheledwane<\/strong>. Ndicinga into yokuba abaphandi abangengobantu baNtsundu babephazanyiswa kukuba xa bebuza lo ukuba uluhlanga luni omnye uzakubiza uhlanga lwakhe oluliHlubi, omnye abize isiduko sakhe. Ekugqibeleni bathi amaMfengu ngaba bantu sendibakhankanyile. Abanye ababhali bathi kwafika amaHlubi namaMfengu. Kodwa ke kuko konke oku kungadibani kwezimvo inye into ekudityanwa ngayo kukuba aba bantu babevela eNatal.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ngapha koko, njengokuba ndisitsho, abalohlanga, okanye abasosizwe nto nje liqela labantu abangamaHlubi ababaleka iingxaki zokubulawa emva kokuba ikumkani yawo u<strong>Langalibalele I<\/strong> ebanjwe ngamaNgesi aze ayakumvalela kwisiqithi <strong>iRobben<\/strong> (Robben Island). Ngelo xesha indoda ekhe yaqatshelwa ukuba iliHlubi ibibulawa. Siza kuthetha ngalo ndawo apha ngezantsi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ukubhangiswa kwesizwe samaHlubi ngamaNgesi<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"> Umntu oyibalisa&nbsp;ngokucacileyo imbali yokubhangiswa kwesizwe samaHlubi ngamaNgesi&nbsp;nguBishop <strong>Colenso<\/strong>, ngakumbi kwincwadi yakhe ethi <strong>Langalibalele<\/strong> and amaHlubi Tribe (ULangalibalele nesizwe samaHlubi). Ngelo xesha kwakusenzeka yonke le nquleqhu yokubhangisa esi sizwe uBishop wayenguBhishopu wase<strong>Natal<\/strong>. Kanti ke nakwezinye iingxelo ukwayichaphazele impathombi y<strong>amaHlubi<\/strong> ng<strong>amaNgesi<\/strong>. Phofu nabanye ababhali baye bavela begxeka indlela ayesenza ngayo amaNgesi. Kwabona abo babengamaNgesi. Ingxaki yaqala ngokuba abafana bamaHlubi ababephangela emigodini yedayimani babekhethiswa ukuba bahlawulwe ngemali na okanye ngemipu. Ubuninzi babo bakhetha ukuhlawulwa ngemipu.&nbsp; Ukuqala kwezo zivumelwano kwaye kwathunyelwa imipu emininzi ukuze kuhlawulwe ngayo. Ekuhambeni kwexesha kwaye kwasekwa umthetho wokubhaliswa kwale mipu. Kwafuneka beyise kwi-ofisi yerhuluneli yelo xesha u<strong>Shepstone<\/strong> ekwakusithiwa ngu<strong>Somtsewu<\/strong>. Kwakwathiwa ngu<strong>Sonjica<\/strong>. Yena wayengunobhala weendaba zabantu, <strong>Secretary<\/strong> for <strong>Native Affairs<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kuvakala ukuba kwathi kwakusiwa <strong>imipu<\/strong> yokuqala yabuya ingasasebenzi. Babamadol\u2019 anzima ukusa eminye. <strong>Irhuluneli<\/strong> yaya yathumela ukuba <strong>ukumkani <\/strong>uLangalibalele I makayise ngokwakhe le mipu. Akuzange kubemnandi kuSomtsewu xa uLangalibalele esithi ucela ukuba bazokubagqogqa ngokwabo abo bafana banemipu kuba ngabo abaziyo ukuba imipu bayinike bani na.&nbsp;Zange ziphumelele iinzame zokuba ayokubonana nerhuluneli uLangalibalele phofu eyikhuphile imidliwo eyayibizwa yirhuluneli leyo. Selekhuphe loo midliwo kwacaca ukuba makabanjwe kuba udela inkundla. Kulapho ke wasabela kumhlaba waseLusuthu kunyana <strong>kaMoshoeshoe uMolapo<\/strong>. Ngelo xesha amaNgesi ayesele ethumele imikhosi yokubamba uLangalibalele. Loo mikhosi ayeseledubula ebulala amadoda amaHlubi ayezimele ezixhotyeni ezintabeni. Kanti namaxhego namaxhegwazana awayezinyeliswe kuhlanga lamaPhuthi nabo babebulawa. Phofu n<strong>amaPhuthi<\/strong> lawo ayengayekwanga.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Amadoda amaPhuti wona ayebulawelwa ukuba babefihle amadoda amaHlubi ngexesha ayefunwa ngamaNgesi kwaye bafihle nokutya kamaHlubi.&nbsp;Uthe ekwesikabhadakazi kumhlaba wabeSuthu wabona kufika unyana kaMolapo uJonathan ngelithi uthunywe nguyise ukuba amkhangele athi akumfumana aye naye kuye ukuze amfihle. Kwathi kanti liyelenqe lamaNgesi kuba bathe befika kwaMolapo wabe umkhosi wamaNgesi ugcwalise apho elinde ukufika kwakhe. Wabe uyabanjwa njalo uLangalibalele waze wabanjwa wasiwa eMgungundlovu apho ityala lakhe lathethelwa khona.&nbsp; Kulapho imbongi yathi xa ibonga ngoLangalibalele:<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Umbongo ngoLangalibalele<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u2018Ngithe ngibalekela kozongisiza angifihle,<\/em><br><em>Kanti ngibalekela esilwaneni esinguMlapo kaMshweshwe.<\/em><br><em>Yasho njalo indlovu kaMthimkhulu<\/em><br><em>Seyemuka sebehamba nayo amaNgesi\u2019.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kwelo tyala zange avunyelwe ukuba amelwe kungazange kufunwe ukuba angqinelwe. Phofu abathethi betyala ikwangabamangali. Wagwetywa ukuba ayokudidinjwa eRobben Island. Nalapho imbongi yavela isithi:<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ukugwetywa kukaLangalibalele<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Ingungu kaMtimkulu<\/em><br><em>Abayingenis&#8217; emkhunjini<\/em><br><em>Zonk&#8217; izizwe zabikelana!<\/em><br><em>Zat&#8217; &#8220;ULangalibalel&#8217; ubanjiwe,<\/em><br><em>Ubanjwe ngabazana nenkwenkwezi,<\/em><br><em>Nenyanga, nelanga, nezilimela<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">AmaNgesi awazange ayeke ukugqogqa abafana namadoda amaHlubi. Kuthiwa babewabulala ngokubadubula okanye banikwe imipu badubulane. Maxa wambi ebeqokelelwa adidinjwe endlwini ze intunyekwe ngomlilo batshele apho. Uthi abasindayo babalekisa ubomi babo basabela apho babengenakufunyanwa khona. Kuthiwa abafazi nabantwana babebasindisa kodwa benikisa ngabo kwiintlanga ezikufutshane. Makhe ndicaphule nje amagama kagqirha Colenso esithi: <\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br>\u2018<strong><em>the women, girls, and children were removed to other districts, where they were placed in charge of friendly tribes to be maintained at the expense of Government. It is to be regretted that Mr. Shepstone, the Secretary for Native Affairs, was not authorised rather to try his extraordinary powers of conciliation and persuasion with the Amahlubi, instead of hunting them out in this merciless fashion, \u201ceating up&#8221; their numerous herds of cattle, burning their houses and scattering their families all over the country, where they had dwelt peacefully and blamelessly during twenty-five years\u2019<\/em><\/strong>.\u00a0<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ugqirha Colenso uthi amaNgesi abulala amakhulukhulu amadoda amaHlubi. Uthi ayeziphindezela ngokusuke amaHlubi abulale amadoda amathathu omkhosi wamaNgesi ngela lixa babesabela ezintabeni. Oko kutshatyalaliswa kohlanga kwathiwa yi-Izwekufa, hayi iMfecane njengoko kufunwa abantu mabakholelwe. Yayinokuba yiMfecane kaTshaka njani ngo-1873 ekubeni uTshaka wathomalala ngo-1828?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ingxelo kaBhishophu ihambisa ithi ngomhla wama-11 ka-November ngo-1873 amaNgesi abhengeza ukubhangiswa kwesizwe samaHlubi ngelithi, <strong>\u2018(the proclamation) declares that the said tribe is hereby broken up, and from this day forth has ceased to exist.<\/strong>\u2019 Uthi esi sibhengezo sichaza ukuba olu hlanga (amaHlubi) luchithiwe kwaye ukusukela namhlanje (11 Novemba 1873) lubhangisiwe. Kungoko ufumanisa into yokuba amaHlubi akwela phondo leKwaZulu Natal azazi engamaZulu kuna namhla. Amanye ngala sithi ngamaMfengu abaleka Izwekufa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Uthe xa ehanjiswa uLangalibalele I esisiwa e-Robben Island yavakala imbongi isithi:<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">ULangalibalele ejwilwa kwesimyama eRobben Island<\/h2>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;<em>Ingungu kaMtimkulu<\/em><br><em>Abayingenis&#8217; emkhunjini<\/em><br><em>Zonk&#8217; izizwe zabikelana!<\/em><br><em>Zat&#8217; &#8220;ULangalibalel&#8217; ubanjiwe,<\/em><br><em>Ubanjwe ngabazana nenkwenkwezi,<\/em><br><em>Nenyanga, nelanga, nezilimela.&#8221;<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Imibongo kaHadebe<\/h2>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Mthimkhulu,<\/em><br><em>Mashiya amahle anjengawenyamazane<\/em><br><em>AbakwaThondo kwabakaSothondose.<\/em><br><em>AbakwaDlomo-dludlu kwizindlu nezindlwana.<\/em><br><em>Abakwazitho zimhlophe, mashiya amahle,<\/em><br><em>Niye nabuthathaphi ubuhle obumhlophe obunje?<\/em><br><em>AbakwaMaxovaxova umthombo wenkosi.<\/em><br><em>AbakwaVangane, kazi sengoneni namhlanje?<\/em><br><em>UNduku zimakhulukhulu,<\/em><br><em>Sehla ngomnyama entabeni, kuyagonqoka.<\/em><br><em>Kumnyama phansi.<\/em><br><em>Abakwandlubu zamila ngaphambili<\/em><br><em>KwaSothondose.<\/em><br><em>Amangelengele anziphozinde ngokuqhwayana.<\/em><br><em>Umkhulu Bhungane<\/em>!<br><em>Kodwa awungangoNkulunkulu<\/em>.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Imibongo kaBhungane<\/h2>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>NguBungane wamakulukulu<\/em><br><em>NguSotondoshe.<\/em><br><em>UNdlubu zamila ngapambili.<\/em><br><em>Yintlabati yoNdi noTukela.<\/em><br><em>Ngifike beyihlenga beyipalaza,<\/em><br><em>Ngifike ngayihlenga ngaguzubala.<\/em><br><em>UBungan&#8217; uyababaza,<\/em><br><em>Ubabaz&#8217; eseSigodlweni<\/em><br><em>Kwaf\u2019 izitsha zisemadoden&#8217; ebandla.<\/em><br><em>UBungane yindikinda yindaba,<\/em><br><em>Uze waba yindaba nakuzikundlwane<\/em><br><em>Yindlovu yakwa maMazibuko.<\/em><br><em>Yinkamisa mlom&#8217; onganga zibuko;<\/em><br><em>UMatshayw&#8217; alile njengesikhundlwane.<\/em><br><em>Yindlovu yakwaMqad&#8217; elupondo lunye,<\/em><br><em>Elikanisel&#8217; ezimpondo ngambili<\/em><br><em>Ligeng&#8217; eladl&#8217; imiti yakwaBunga.<\/em><br><em>Sabe sesibona ngebudulelo.<\/em><br><em>UBungane nguqobodisa &#8211;<\/em><br><em>Ukwakisa kwendlovu,<\/em><br><em>NguGengelezis&#8217; ukwakisa kwenyati.<\/em><br><em>UKoz&#8217; umaxul&#8217; umapakamisa.<\/em><br><em>Wabulal&#8217; uMafu kwaba kabo&#8217;<\/em><br><em>Nanamuhl&#8217; akwaba ndaba zaluto!<\/em><br><em>Sisilo sakulo Mbikazi<\/em><br><em>Esimapuml&#8217; anzinzinini,<\/em><br><em>Umaqula ngaw&#8217; emazibukweni.<\/em><br><em>Mlotshwa twal&#8217; usiba lube lunye<\/em><br><em>Uyotshis&#8217; imizi yamaVimbela<\/em><br><em>Yabo Jabanq&#8217; umntakaMpila<\/em><br><em>Wawute kosal&#8217; awanjanina?<\/em><br><em>Kosal&#8217; antsiba zibutakataka &#8211;<\/em><br><em>Kwasal&#8217; uBaqile weSwazini<\/em><br><em>Sengisitsho kwizihlobo zake,<\/em><br><em>Kwasal\u2019 uMtilingwane,<\/em><br><em>Sengisitsho kwaba kwaKesa<\/em><br><em>Amakhubal&#8217; abuy&#8217; adliwa nguye.<\/em><br><em>Isihlahla sentshungu sombelebele!<\/em><br><em>Kade beti bayasigaula.<\/em><br><em>Po, siyawunqind&#8217; amazembe!<\/em><br><em>NguHlaz&#8217; oduna boTondoshe<\/em><br><em>Izembe lisemsamo kwaMnxanga<\/em><br><em>UNomawezi-wezi kwaba kaNsele.<\/em><br><em>Inkomo zake zimaqat&#8217; amhlope.<\/em><br><em>Ngokuwela-wel&#8217; uMzinyati.<\/em><br><em>NguSosolani, bayadla bayasola,<\/em><br><em>Akasenamuny&#8217; ongasoli<\/em><br><em>UMlauzi ka mkont&#8217; osandukulolwa.<\/em><br><em>UMvuni wabantu nje ngamabele.<\/em><br><em>UMsiki wezitoto zaba Landakazi;<\/em><br><em>Kazi bazala ngan&#8217; ubaruna nje?<\/em><br><em>Isiroro sakwa maMazibuko<\/em><br><em>Sidla silila zonk&#8217; insuku,<\/em><br><em>Sililel&#8217; imihlambi yabantu.<\/em><br><em>Incinin&#8217; eyongam&#8217; esizibeni,<\/em><br><em>Izakiwa ngaba njanina?<\/em><br><em>Izakiwa ngu Mgidi kaNsele.<\/em><br><em>UMt&#8217; ose Yenge nase Tobozi,<\/em><br><em>Owati&#8217; Okuwa wasambateka.<\/em><br><em>Wabekis&#8217; amaseb&#8217; ekabo nina.<\/em><br><em>Bungane pez&#8217; abantu<\/em><br><em>Abant&#8217; akuzuba mbata ngubo,<\/em><br><em>Abantu bazindondokazana.<\/em><br><em>Awu! Yebo-ke Mlotsha wabo Zingelwako.<\/em><br><em>Aufi kukufa kwamany&#8217; amadoda.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Umbongo kaLangalibalele<\/h2>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>NguJuba ququbala<\/em><br><em>Enkundleni kwaNjomose<\/em><br><em>NguSigoloz&#8217; esimehl&#8217; abomvu<\/em><br><em>Isigoloz&#8217; esibek&#8217; umuntu ngat&#8217; simjamele<\/em><br><em>Sisigoloza sakwa maMatshoba.<\/em><br><em>Inkondlo kaDikida beno Ngenela<\/em><br><em>Abati beyishaya bebeyifingqel&#8217; amadolo.<\/em><br><em>Ijub&#8217; abalijukujela ngezagila<\/em><br><em>Kwa Nodwengu lagwija.<\/em><br><em>uMphuhlan&#8217; ophuhl&#8217; ezulwini.<\/em><br><em>Onga mpondo zamatole,<\/em><br><em>Wapuhla wavelela pezu kwama-Hlubi,<\/em><br><em>Uphuhl&#8217; emfundeni zooNdi,<\/em><br><em>Wapuhla nakwe zooKhahlamba,<\/em><br><em>Wapuhla nakwe zooThukela.<\/em><br><em>UNyama yama Zimu,<\/em><br><em>KaDuba, no Mini, no Lupalule,<\/em><br><em>Bayidla bayidonsisana<\/em><br><em>NguSombangeli,<\/em><br><em>Wabang&#8217; umzi wamfanela.<\/em><br><em>ULangalibalel&#8217; uyesabeka<\/em><br><em>Ungangamaqand&#8217; engonyama<\/em><br><em>Nangamaqand&#8217; engwe.<\/em><br><em>UQongqo ngiyambuka<\/em><br><em>Ngokukwela kwezind&#8217; intaba;<\/em><br><em>Mnyaka umbe uth&#8217; umgadile &#8211;<\/em><br><em>Uzaku kwela kweye bubesi.<\/em><br><em>NguManqamla ntshinge njengesibanda<\/em><br><em>NguLanga puma sikote.<\/em><br><em>Ngabezizwe bodw&#8217; abazakubalekela.<\/em><br><em>ULanga ngokuswel&#8217; inkonyeni.<\/em><br><em>Kwezamany&#8217; amadoda;<\/em><br><em>Ngob&#8217; inkonyen&#8217; ikwezika Langandaba.<\/em><br><em>NguNkomo zidla nezesiroyi senyati,<\/em><br><em>Ngoba zidla neza kwaSongiya<\/em><br><em>Obemtandabuzela njengomnyama.<\/em><br><em>Udabul&#8217; ePungupungu,<\/em><br><em>Wadabul&#8217; eMalibeni,<\/em><br><em>Kwaza kwasa ngelosuku<\/em><br><em>Ingonyama nendlovu zibovula.<\/em><br><em>Ubengasakuya kwaZulu<\/em><br><em>Wabizwa ngumkhonto wesibham.<\/em><br><em>UMatshingizel&#8217; umashiy&#8217; impi yake;<\/em><br><em>Washiy&#8217; izinja zakwaZulu<\/em><br><em>Ebezimlom&#8217; ubomvu.<\/em><br><em>Ngokupuz&#8217; ingazi zamadoda.<\/em><br><em>NguMapa kulahla kuMajikijela<\/em><br><em>Wawela Mpozam&#8217; emhlope<\/em><br><em>IngeyaseMatshobeni.<\/em><br><em>Owap&#8217; uMpelana<\/em><br><em>Ezalwa nguMendela<\/em><br><em>Uvalelise ngomkhonto kuZulu<\/em><br><em>Izizwe zonke zambalekela<\/em><br><em>Wadl&#8217; ababomvan&#8217; abazond&#8217; ilanga.<\/em><br><em>Wavalelisa ngomkhonto kokaSonjica,<\/em><br><em>UPiva ndlebende lingezwa ndaba<\/em><br><em>Lingezw&#8217; indaba lizampangel&#8217; eNgqokweni.<\/em><br><em>NguNobengul&#8217; ikakasi.<\/em><br><em>Isilumek&#8217; esibuya nehlwili.<\/em><br><em>Ingungu kaMtimkulu<\/em><br><em>Abayingenis&#8217; emkunjini<\/em><br><em>Zonk&#8217; izizwe zabikelana!<\/em><br><em>Zat&#8217; &#8220;ULangalibalel&#8217; ubanjiwe,<\/em><br><em>Ubanjwe ngabazana nenkwenkwezi,<\/em><br><em>Nenyanga, nelanga, nezilimela.&#8221;<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Umbongo kaLangalibalele<\/h2>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Mdingi kaJobe!<\/em><br><em>Sembatha mkhonto njengengungu.<\/em><br><em>Abakwaqili babeza benhliziyo zimnyama,<\/em><br><em>Bemthatha bemhleka bethi kananyongo kanamhlwehlwe,<\/em><br><em>Kanti unomhlwehlwe ubhabhanana.<\/em><br><em>Umqomboli wendlela zokhabonina,<\/em><br><em>Ingani abadala sebazikhohlwa<\/em><br><em>Kaziwa ukuthi yena uzazi ngani.<\/em><br><em>Ijuba elahlala enkundleni<\/em><br><em>kaSibhenya balithela ngezibi laququbala.<\/em><br><em>Isihalahala sezinja zikaSibhekane<\/em><br><em>Ezimlomo ubomvu ngokudla izingazi zamadoda.<\/em><br><em>Umpondo ezamaduna ezamathole<\/em><br><em>Ezelanga elaphuma endlebeni eyendlovu<\/em><br><em>Mhlambe liyophuma endlebeni yengonyama.<\/em><br><em>Umbalekelwa owabalekelwa zinduna zikayise.<\/em><br><em>Ubalekelwa zinduna zakhe;<\/em><br><em>Ubalekelwe uManzulwa owayezalwa uManqamu.<\/em><br><em>Wabalekelwa uMpangele owayezalwa uSigodlo.<\/em><br><em>USibhamu esidume ekuseni kwaNobamba.<\/em><br><em>Bathi uNobamba kangibambanga ngani?<\/em><br><em>Izulu elidume ekuseni labuyisa abafazi ekuthezeni<\/em><br><em>Unobanga izwe azalifumane.<\/em><br><em>Elibanga nosoMtseu uyise akangalifumana.<\/em><br><em>Izigqoko ezamaNgisi ezama Frenchman.<\/em><br><em>Ufulathele imbali azamfanela.<\/em><br><em>Uth&#8217; esefulathele noMlapo naye kazamfanela.<\/em><br><em>Umbasi wamakloba amabili,<\/em><br><em>Elithe elinye lisavutha le kwaPhosihawu,<\/em><br><em>Elinye lalivutha eSibubulundu.<\/em><br><em>Kuzwakele ukuthi bayishaya<\/em><br><em>Indlovu kaMthimkhulu emkhunjini.<\/em><br><em>Kuthe esabaleka ehamba evalelisa wathi,<\/em><br><em>Ngithe ngibalekela kozongisiza angifihle,<\/em><br><em>Kanti ngibalekela esilwaneni esinguMlapo kaMshweshwe.<\/em><br><em>Yasho njalo indlovu kaMthimkhulu<\/em>.<br><em>Seyemka sebehamba nayo amaNgesi.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Imvelaphi yamaHlubi Zininzi iimbali ezibaliswa ngesizwe&nbsp;samaHlubi. Zimbi zifumaneka ngokubaliswa ngomlomo ekubeni ezinye zibhalwe kwiincwadi ezithile. AmaHlubi sisizwe hayi isiduko. Isizathu sokuba nditsho yinto yokuba abantu abaninzi, ukuquka amaHlubi ngokwawo, bacinga okanye bazi ukuba eligama lithi Hlubi libhekiswa kooRadebe. Akunjalo. Eli gama lithi Hlubi ligama lesizwe. Imbali ithi amaHlubi ayinzala yesizwe sabeNguni esasikhokelwa nguMnguni ukusuka kuMntla-Mpuma &#8230; <\/p>\n<p class=\"read-more-container\"><a title=\"Imbali yesizwe sama Hlubi Clan Names\" class=\"read-more button\" href=\"https:\/\/iafrika.org\/xh\/imbali-yesizwe-sama-hlubi-clan-names\/#more-5356\" aria-label=\"Read more about Imbali yesizwe sama Hlubi Clan Names\">Funda okunye<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":255,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1,1271],"tags":[2962,108,2959,2956,2685,2258,114,1980,2686,2960,2676,2679,1247,2683,163,2684,1361,1367,2729,2961,2687,2681,1266,1429,2677,1469,1423,2689,2688,1450,2546,2675,1375,2562,2682,2958,2680,2957,2678],"class_list":["post-5356","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-imbali-iziduko","category-imbali-neziduko-zama-hlubi","tag-baqile","tag-bhele","tag-bunga","tag-bungane","tag-busobengwe","tag-chibi","tag-dlamini","tag-dlomo","tag-fulathelilanga","tag-gengelezi","tag-iikumkani","tag-johnson","tag-lubelo","tag-lufelelwenja","tag-mafu","tag-mahwanqa","tag-mashiya","tag-masoka","tag-mazibuko","tag-mbikazi","tag-mhlanga-2","tag-mhuhu","tag-mpangazitha","tag-mpembe","tag-mshikashika","tag-mthimkhulu","tag-musi","tag-muziwenkosi","tag-ncobo","tag-ndlovu","tag-ndlubu","tag-ngobondwane","tag-ntsele","tag-radebe","tag-sidwabasenkomo","tag-sigodlweni","tag-siyephu-mandiza","tag-sotondose","tag-tatazela-mthunzi"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.7 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Imbali yesizwe sama Hlubi Clan Names - iAfrika - isiXhosa<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/iafrika.org\/xh\/imbali-yesizwe-sama-hlubi-clan-names\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Imbali yesizwe sama Hlubi Clan Names - iAfrika - isiXhosa\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Imvelaphi yamaHlubi Zininzi iimbali ezibaliswa ngesizwe&nbsp;samaHlubi. Zimbi zifumaneka ngokubaliswa ngomlomo ekubeni ezinye zibhalwe kwiincwadi ezithile. AmaHlubi sisizwe hayi isiduko. Isizathu sokuba nditsho yinto yokuba abantu abaninzi, ukuquka amaHlubi ngokwawo, bacinga okanye bazi ukuba eligama lithi Hlubi libhekiswa kooRadebe. Akunjalo. Eli gama lithi Hlubi ligama lesizwe. Imbali ithi amaHlubi ayinzala yesizwe sabeNguni esasikhokelwa nguMnguni ukusuka kuMntla-Mpuma ... Funda okunye\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/iafrika.org\/xh\/imbali-yesizwe-sama-hlubi-clan-names\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"iAfrika - isiXhosa\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-12-04T17:11:56+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-12-12T14:12:24+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"silucoki\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"silucoki\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/imbali-yesizwe-sama-hlubi-clan-names\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/imbali-yesizwe-sama-hlubi-clan-names\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"silucoki\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8052d6def9380934fb4d2abd47ea5227\"},\"headline\":\"Imbali yesizwe sama Hlubi Clan Names\",\"datePublished\":\"2024-12-04T17:11:56+00:00\",\"dateModified\":\"2024-12-12T14:12:24+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/imbali-yesizwe-sama-hlubi-clan-names\\\/\"},\"wordCount\":1849,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/#organization\"},\"keywords\":[\"Baqile\",\"Bhele\",\"Bunga\",\"Bungane\",\"Busobengwe\",\"Chibi\",\"Dlamini\",\"Dlomo\",\"Fulathelilanga\",\"Gengelezi\",\"Iikumkani\",\"Johnson\",\"Lubelo\",\"Lufelelwenja\",\"Mafu\",\"Mahwanqa\",\"Mashiya\",\"Masoka\",\"Mazibuko\",\"Mbikazi\",\"Mhlanga\",\"Mhuhu\",\"Mpangazitha\",\"Mpembe\",\"Mshikashika\",\"Mthimkhulu\",\"Musi\",\"Muziwenkosi\",\"Ncobo\",\"Ndlovu\",\"Ndlubu\",\"Ngobondwane\",\"Ntsele\",\"Radebe\",\"Sidwabasenkomo\",\"Sigodlweni\",\"Siyephu (Mandiza)\",\"Sotondose\",\"Tatazela (Mthunzi)\"],\"articleSection\":[\"Imbali neziduko\",\"Imbali neziduko zama Hlubi\"],\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/imbali-yesizwe-sama-hlubi-clan-names\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/imbali-yesizwe-sama-hlubi-clan-names\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/imbali-yesizwe-sama-hlubi-clan-names\\\/\",\"name\":\"Imbali yesizwe sama Hlubi Clan Names - iAfrika - isiXhosa\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2024-12-04T17:11:56+00:00\",\"dateModified\":\"2024-12-12T14:12:24+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/imbali-yesizwe-sama-hlubi-clan-names\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/imbali-yesizwe-sama-hlubi-clan-names\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/imbali-yesizwe-sama-hlubi-clan-names\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Imbali yesizwe sama Hlubi Clan Names\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/\",\"name\":\"iAfrika - isiXhosa\",\"description\":\"Amaphupha neengcaciso, Iziduko, Amaqhalo neZaci\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-ZA\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/#organization\",\"name\":\"iAfrika - isiXhosa\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/2\\\/2021\\\/02\\\/Fullform_Logo_Primary.png?fit=800%2C296&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/2\\\/2021\\\/02\\\/Fullform_Logo_Primary.png?fit=800%2C296&ssl=1\",\"width\":800,\"height\":296,\"caption\":\"iAfrika - isiXhosa\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8052d6def9380934fb4d2abd47ea5227\",\"name\":\"silucoki\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ce8acd26ae165129129226a91d6dbc92cc0b45950c162f045251586b6268b7d8?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ce8acd26ae165129129226a91d6dbc92cc0b45950c162f045251586b6268b7d8?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ce8acd26ae165129129226a91d6dbc92cc0b45950c162f045251586b6268b7d8?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"silucoki\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/author\\\/silucoki\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Imbali yesizwe sama Hlubi Clan Names - iAfrika - isiXhosa","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/imbali-yesizwe-sama-hlubi-clan-names\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Imbali yesizwe sama Hlubi Clan Names - iAfrika - isiXhosa","og_description":"Imvelaphi yamaHlubi Zininzi iimbali ezibaliswa ngesizwe&nbsp;samaHlubi. Zimbi zifumaneka ngokubaliswa ngomlomo ekubeni ezinye zibhalwe kwiincwadi ezithile. AmaHlubi sisizwe hayi isiduko. Isizathu sokuba nditsho yinto yokuba abantu abaninzi, ukuquka amaHlubi ngokwawo, bacinga okanye bazi ukuba eligama lithi Hlubi libhekiswa kooRadebe. Akunjalo. Eli gama lithi Hlubi ligama lesizwe. Imbali ithi amaHlubi ayinzala yesizwe sabeNguni esasikhokelwa nguMnguni ukusuka kuMntla-Mpuma ... Funda okunye","og_url":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/imbali-yesizwe-sama-hlubi-clan-names\/","og_site_name":"iAfrika - isiXhosa","article_published_time":"2024-12-04T17:11:56+00:00","article_modified_time":"2024-12-12T14:12:24+00:00","author":"silucoki","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"silucoki","Est. reading time":"9 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/imbali-yesizwe-sama-hlubi-clan-names\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/imbali-yesizwe-sama-hlubi-clan-names\/"},"author":{"name":"silucoki","@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/#\/schema\/person\/8052d6def9380934fb4d2abd47ea5227"},"headline":"Imbali yesizwe sama Hlubi Clan Names","datePublished":"2024-12-04T17:11:56+00:00","dateModified":"2024-12-12T14:12:24+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/imbali-yesizwe-sama-hlubi-clan-names\/"},"wordCount":1849,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/#organization"},"keywords":["Baqile","Bhele","Bunga","Bungane","Busobengwe","Chibi","Dlamini","Dlomo","Fulathelilanga","Gengelezi","Iikumkani","Johnson","Lubelo","Lufelelwenja","Mafu","Mahwanqa","Mashiya","Masoka","Mazibuko","Mbikazi","Mhlanga","Mhuhu","Mpangazitha","Mpembe","Mshikashika","Mthimkhulu","Musi","Muziwenkosi","Ncobo","Ndlovu","Ndlubu","Ngobondwane","Ntsele","Radebe","Sidwabasenkomo","Sigodlweni","Siyephu (Mandiza)","Sotondose","Tatazela (Mthunzi)"],"articleSection":["Imbali neziduko","Imbali neziduko zama Hlubi"],"inLanguage":"en-ZA","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/iafrika.org\/xh\/imbali-yesizwe-sama-hlubi-clan-names\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/imbali-yesizwe-sama-hlubi-clan-names\/","url":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/imbali-yesizwe-sama-hlubi-clan-names\/","name":"Imbali yesizwe sama Hlubi Clan Names - iAfrika - isiXhosa","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/#website"},"datePublished":"2024-12-04T17:11:56+00:00","dateModified":"2024-12-12T14:12:24+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/imbali-yesizwe-sama-hlubi-clan-names\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-ZA","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/iafrika.org\/xh\/imbali-yesizwe-sama-hlubi-clan-names\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/imbali-yesizwe-sama-hlubi-clan-names\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Imbali yesizwe sama Hlubi Clan Names"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/#website","url":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/","name":"iAfrika - isiXhosa","description":"Amaphupha neengcaciso, Iziduko, Amaqhalo neZaci","publisher":{"@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-ZA"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/#organization","name":"iAfrika - isiXhosa","url":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-ZA","@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/i0.wp.com\/iafrika.org\/xh\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2021\/02\/Fullform_Logo_Primary.png?fit=800%2C296&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/iafrika.org\/xh\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2021\/02\/Fullform_Logo_Primary.png?fit=800%2C296&ssl=1","width":800,"height":296,"caption":"iAfrika - isiXhosa"},"image":{"@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/#\/schema\/person\/8052d6def9380934fb4d2abd47ea5227","name":"silucoki","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-ZA","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ce8acd26ae165129129226a91d6dbc92cc0b45950c162f045251586b6268b7d8?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ce8acd26ae165129129226a91d6dbc92cc0b45950c162f045251586b6268b7d8?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ce8acd26ae165129129226a91d6dbc92cc0b45950c162f045251586b6268b7d8?s=96&d=mm&r=g","caption":"silucoki"},"url":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/author\/silucoki\/"}]}},"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":5120,"url":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/imbali-yesizwe-sama-phuthi-ama-ngwe-clan-names\/","url_meta":{"origin":5356,"position":0},"title":"Imbali yesizwe sama Phuthi \/ ama Ngwe Clan Names","author":"monwamgulwa","date":"23\/10\/2024","format":false,"excerpt":"Isizwe samaPhuthi sesinye sezizwe ezifumaneka kwilizwe laseMzantsi Afrika. Naso esi sizwe santlithwa ngumkhuhlane wokuba sicingelwe ukuba sisisizwe samaZulu. AmaPhuthi awazange abe ngamaZulu namaZulu awazange abe ngamaPhuthi. Njengezinye izizwe ezimnyama zalapha eMzantsi Afrika, naso esi sizwe sikwachaphazeleka ekubeni ingachanwa ncam ingcambu yaso okanye intsukaphi yaso. Loo meko singafane siyiqukumbele ngelithi kwakudaladala,\u2026","rel":"","context":"In &quot;Imbali neziduko&quot;","block_context":{"text":"Imbali neziduko","link":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/category\/imbali-iziduko\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":5081,"url":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/iziduko-zama-hlubi-clan-names\/","url_meta":{"origin":5356,"position":1},"title":"Iziduko zama Hlubi Clan Names","author":"iAfrika","date":"27\/11\/2024","format":false,"excerpt":"AmaHlubi ngabantu abaneziduko ngeziduko ezahlukeneyo kodwa babe beluhlanga lwamaHlubi okanye isizwe samaHlubi. Umbhali wakudala nowayengumphandi wemvelaphi yesizwe samaHlubi uMnumzana H.M. Ndawo ulenzile igalelo lokudwelisa iziduko zamaHlubi njengoko kubhalwe ngezants\u2019 apha: Dakana,Dinwa,Dladla,Dlamini,Dlomo\/Dhlomo (Ingenguye lo unguMadiba),Dongwe,Dontsa,Duma,Gambu,Gatyeni,Hlangebi,Hlatywayo,Jali (Ingenguye lo unguMpemvu),Khambule - Mncube,Khasibe,Khesa,Khumalo,Langa,Lubelo,Ludwala,Mabaso,Maduna,Makhunga,Maphetha,Mashiyi,Masingila,Masoka,Mayaba,Mazibuko,Mbambo,Mbanjwa,Mbongwe,Mdluli,Miya,Mkhwane,Mlandu,Mnguni,Mntambo,Mpangela,Mpila,Msi-Skhosana,Msimanga,Mtungwa,Mvemve,Mvulane,Nala-nzima,Ndaba,Ndana,Ndlangisa,Ndlela,Ndlovu (Ndhlovu),Ndumo,Ngcobo,Nkala,Nkomo,Nkosi,Nkwali (Maphela),Ntambo,Ntethe,Ntlaphu,Phakathi,Radebe (Hadebe),Sibalukhulu,Sibiya,Sithole,Shandu kaNdaba,Shweme,Thuse,Tolo,Tshabalala,Tshabangu,Vundle,Xaba,Xolo (Manci),Zengele (Thiyane),Zondi,Zulu(Radebe) Olu luhlu akusukuba luzichaze zonke\u2026","rel":"","context":"In &quot;Imbali neziduko&quot;","block_context":{"text":"Imbali neziduko","link":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/category\/imbali-iziduko\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":3357,"url":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/iziduko-zoo-lamla-clan-names\/","url_meta":{"origin":5356,"position":2},"title":"Iziduko zoo Lamla Clan Names","author":"monwamgulwa","date":"14\/08\/2024","format":false,"excerpt":"AbaThembu Lamla,Sopitsho,Dlange,Yemyem,Ngqolomsila,Ntande,Dlomo,Ndaba,Zondwa zintshaba AmaHlubi Iinkomo zikaLamla,Abazukulwana bamaSwazi,BakwaTshabalala,BakwaMshengu,BakwaDonga,Bakwasidwaba siluthuli,Singabangcwaba siza nomlazakazi,AbakwaNomnandi kamama,Oomafungwa ziintombi zezizwe,Zithi, \"Mjongen' uyajongeka, woza mntanam ndange umlomo\"","rel":"","context":"In &quot;Imbali neziduko&quot;","block_context":{"text":"Imbali neziduko","link":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/category\/imbali-iziduko\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":2667,"url":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/iziduko-zoo-mvulane-clan-names\/","url_meta":{"origin":5356,"position":3},"title":"Iziduko zoo Mvulane Clan Names","author":"monwamgulwa","date":"09\/10\/2024","format":false,"excerpt":"AmaHlubi NcilasheMsuth\u2019 odl\u2019 amahasheBhazaLongoniMvul\u2019 inayo,CimsholoMarhulaSizilaPapasheMshweshweNyoka emnyama ecanda izizibaNja ziyaf\u2019lathena ng'athi azifunani kanti zenzimikhubaVumba lempong\u2019o liyanuka. AbeSuthu Siziba,Marhola,Papashe,Gwadela,Totoyi,Gadula,Gobizembe,Marhobobo,Majivela,Mev\u2019 amhlophe kamsholo,Mam\u2019 owalahl\u2019 umntwana ngenxa yezitolotolo,Nja ziyaf\u2019lathelana ngathi azifunani kanti zenz\u2019 imikhuba,Mam\u2019 owalahl\u2019 umntwana ngenxa yezitolotolo,Vumba lempongo liyanuka","rel":"","context":"In &quot;Imbali neziduko&quot;","block_context":{"text":"Imbali neziduko","link":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/category\/imbali-iziduko\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":2650,"url":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/iziduko-zoo-mlambo-mazibuko-clan-names\/","url_meta":{"origin":5356,"position":4},"title":"Iziduko zoo Mlambo-Mazibuko Clan Names","author":"monwamgulwa","date":"05\/09\/2024","format":false,"excerpt":"AmaHlubi NguMwelase ong\u2019aweli ng\u2019azibuko,NgabakwaMlambo,Nonkosi,NgawamaNgwekazi amhlan'ubandzana wok'beletha amakhosi,Ngoba\u2019beletha uBhunghane,Ngabakwamfaz' omabele made owamundisela umtana eng\u2019aphesheya komfula,Is'gubudu es'ngafakwa mkhala nxa s'nofakwumkhala s'ngawudabula,AmaNgwe avela kude le ngaphesheya koMzinyathi Amangwe \/ Phuthini Mlambo,Mbinga,Mbhedla,Sibhango,Mahwaqakazi,Phisa,Mandeku,Ndineka,Lusiba,Mwelase,Nhlabathi,Manzi,Nobamba,Ntshikintshikana,Makhokhoba,Mlambo awuwelwa uwelwa ziinkonjane zodwa,Ncwabane,Mazibuko","rel":"","context":"In &quot;Imbali neziduko&quot;","block_context":{"text":"Imbali neziduko","link":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/category\/imbali-iziduko\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":2697,"url":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/iziduko-zoo-nsizwane-clan-names\/","url_meta":{"origin":5356,"position":5},"title":"Iziduko zoo Ntsizwane Clan Names","author":"monwamgulwa","date":"06\/11\/2024","format":false,"excerpt":"Ntsizwane,Mnguni,Mzimela,Kheswa,Lwandle kaluwelwa luwelwa zinkonjane zona ezindiza phezulu,Ndlubu ezamila emthondweni ngabe ensimini zesabani? zesaba ukudliwa,AbaNguni abaluhlaza njengenkwindla luza lumacocobela,Abaluhlaza njengetje lamanzi,Abakwa mancomane entla neMpofana,Isizukulwane sikaManyamalala,Owanyamalala esiswini sikanina esefikile amabutho kaShaka,UHubhulani,UMphekulajozi,AmaHlubi,Amangelengele anzipho zinde ngokuqhwayana","rel":"","context":"In &quot;Imbali neziduko&quot;","block_context":{"text":"Imbali neziduko","link":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/category\/imbali-iziduko\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]}],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pcur1I-1oo","jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5356","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/255"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5356"}],"version-history":[{"count":22,"href":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5356\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5656,"href":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5356\/revisions\/5656"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5356"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5356"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5356"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}