{"id":5345,"date":"2024-10-25T22:53:48","date_gmt":"2024-10-25T20:53:48","guid":{"rendered":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/?p=5345"},"modified":"2024-11-18T14:34:06","modified_gmt":"2024-11-18T12:34:06","slug":"ulwimi-lwesi-hlubi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/ulwimi-lwesi-hlubi\/","title":{"rendered":"Ulwimi lwesi Hlubi"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>AmaHlub<\/strong>i asisizwe esizimeleyo esinolwimi laso. Ulwimi lwamaHlubi lwahlukile kw<strong>iilwimi<\/strong> zezinye izizwe zalapha e<strong>Mzantsi<\/strong> <strong>Afrika<\/strong>. Ulwimi lwamaHlubi s<strong>isiHlubi<\/strong>.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Masingaphazanyiswa kukuba amanye amaHlubi ethetha <strong>isiXhosa<\/strong>, sicinge ukuba angamaXhosa okanye alisebe elithile lamaXhosa. Kwakhona masingaphazanyiswa kukuba amanye amaHlubi ekhuluma <strong>isiZulu<\/strong> sibe sesigqiba ukuba ang<strong>amaZulu<\/strong>.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ndicing\u2019 ukuba niyayikhumbula imbali yokubhangiswa kwamaHlubi endithethe ngayo ngentl\u2019 apha. Kungoko ufumana amaHlubi athetha isiXhosa okanye isiZulu. Kanti ke akhona athetha <strong>isiSuthu<\/strong>, lawo ahlala kunye n<strong>abeSuthu<\/strong> njengase<strong>Herschel<\/strong>, <strong>Matatiele<\/strong> nase<strong>Mount Fletcher<\/strong>. Phofu nawo lawo ayasithetha isiXhosa. Kodwa ukuba ungumntu oqaphelisisayo ungaqaphela ukuba ukhona umehluko kwintetho yamaHlubi xa ethetha isiXhosa okanye isiZulu nokubeni zontathu ezi lwimi kusithiwa s<strong>isiNguni<\/strong>. Phofu ke zontathu ezi lwimi zohlukile olunye kolunye nokuba loo nto kuthethwa ngayo ibizwa ngokufanayo.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ndingaqukumbela ngelithi ulwimi lwesiHlubi luyelelene kakhulu nele<strong>siSwati<\/strong> kunye nele<strong>siNdebele<\/strong>.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Intetho yesiHlubi<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>IsiBhaca, isiHlubi, IsiNdebele, isiPhuthi nesiSwati<\/strong> intetho zazo&nbsp;kuthiwa <strong>kukutekela<\/strong>. Yindlela abacinezela ulwimi ngayo xa bethetha. AmaHlubi ke wona ade athi ayang\u2019ang\u2019aza. Isizathu sokuba atsho kukuba amagama ano-ng, wona athi ng\u2019. maxa wambi abantu bakhona bade bayibaxe kuba endaweni yokuthi ng\u2019i bathi nyi.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Akucaciswa ncam ukuba ingaba neseMpondo sikwafakwa kwakweli hlelo letekela okanye hayi. Kusuke kuthiwe nabo bangabeNguni\/Abambo. AmaXhosa namaZulu wona afakwa phantsi kweluhlu ekuthiwa yintetho ye<strong>Zunga<\/strong>. Ukwehlula izunga netekela ndingenza lo mzekelo ulandelayo:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Izunga<\/strong>: Izingubo zam zimanzi (amaXhosa wona azakuthi Iingubo zam zimanzi)<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Tekela<\/strong>: Itingubo tam timanti.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kanti ke amnye amagama ahluke kakhulu kube kubhekiswa kwinto enye. Umzekelo amaXhosa namaZulu azakuthetha ngokusela amanzi abe amaHlubi ezakuthetha ngokunatha amanatho.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nakubeni isiBhaca sisondelelene nezi lwimi kukho amagama angawesiBhaca kwaye aqondwa ngabantu abangamaBhaca kuphela kunye nezo ntlanga zizalelwe zakhulela kwelakwaBhaca. Ukuba awulilo iBhaca ze uve igama elithile ulibambe, uthi ukuze ulazi ukuba lithetha ukuthini ubuze kumntu oliBhaca othetha ulwimi lwakhe. Nqwa ke namaMpondo. Nakuwo kukho amagama angawesiMpondo aqondwa ngabantu abangamaMpondo ekudingeka uwabuze kuwo ukuba atheth\u2019 ukuthini na.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xa sisiza emaHlubini, amaSwati amaPhuti namaNdebele, zone ezi ntlanga ziyatekela xa zithetha. Nangaphandle kokuba zimelene ezi ntlanga kukho nembali yokuba amaSwati namanye amaNdebele aqhuzuka kwisizwe samaHlubi ukufika kwabo apha eMzantsi. AmaSwati ke ahamba ayakuzimela kulo mhlaba sithi kuseSwatini ngoku. Okanye masithi amaSwati asala kulo mhlaba kuthiwa kuseSwatini ngoku ngela xesha amaHlubi ayesahamba ukuya kumazanti oMzantsi Afrika. Kwabanjalo ke nakumaNdebele. Akhona amaNdebele asekwa nguMsi kaMhlanga, ze abakho awasekwa nguMzilagazi (Mzilikazi) wayakuma kule ndawo kuthiwa yiZimbabwe ngoku. Bayeka ke ukuba ngamaHlubi koko baba ngamaSwati okanye amaNdebele, kwaye bazizizwe ezizimeleyo.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yiyo loo nto ungafumanisa ukuba kukho abantu abaneziduko okanye iifani ezifanayo abe phofu omnye eliHlubi omnye engumSwati okanye iNdebele. Nakubeni kwabanjalo abuzange buphele ubuhlobo phakathi kwamaHlubi namaSwati kunye namaNdebele, ukuba busekho unanamhla. Obo buhlobo bude babe buqiniswa nakukwendiselana.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Amagama esiHlubi<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nanga amagama ambalwa awohlukileyo nayeleleneyo wesiHlubi, isiXhosa nesiZulu kule tafilana ingezants\u2019 apha:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>IsiHlubi<\/strong><\/td><td><strong>isiXhosa<\/strong><\/td><td><strong>isiZulu<\/strong><\/td><\/tr><tr><td>Mmhe<\/td><td>Mama<\/td><td>Ma<\/td><\/tr><tr><td>Thaba<\/td><td>Vuya<\/td><td>Jabula<\/td><\/tr><tr><td>Na<\/td><td>Xa<\/td><td>Uma<\/td><\/tr><tr><td>Inhloko<\/td><td>Intloko<\/td><td>Ikhanda<\/td><\/tr><tr><td>Natha<\/td><td>Sela<\/td><td>Phuza<\/td><\/tr><tr><td>Nhene<\/td><td>Inyaniso<\/td><td>Iqiniso<\/td><\/tr><tr><td>Ekhethu<\/td><td>Ekhaya<\/td><td>Ekhaya<\/td><\/tr><tr><td>Ekhenu<\/td><td>Kowenu<\/td><td>Kini<\/td><\/tr><tr><td>Ekhabo<\/td><td>Kowabo<\/td><td>Kubo<\/td><\/tr><tr><td>Ithari \/ Mbididi<\/td><td>Imbeleko<\/td><td>Imbeletho<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kubantu abanomdla wokwazi amanye amagama esiHlubi fumana la alandelayo:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td>\\<strong>isiHlubi<\/strong><\/td><td><strong>isiXhosa<\/strong><\/td><\/tr><tr><td>Nkulunkulu  <\/td><td>Qamata \/ Thixo<\/td><\/tr><tr><td>Izigweberedzi <\/td><td>Izigweqe<\/td><\/tr><tr><td>Rwabitsha\/Rhwepha <\/td><td>Yonwaya \/ nyumbaza&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Dadayi <\/td><td>Dadobawo<\/td><\/tr><tr><td>Mirayilani <\/td><td>Imbokotho<\/td><\/tr><tr><td>Gidzadza <\/td><td>Nyumbaza<\/td><\/tr><tr><td>Yenqa <\/td><td>Tsiba&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Godzama <\/td><td>Goba<\/td><\/tr><tr><td>Nabaradza<\/td><td>Naba&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Tshibirika <\/td><td>Tyibilika<\/td><\/tr><tr><td>Vurukudzela <\/td><td>Phosa\/Jula\/gibisela<\/td><\/tr><tr><td>Tsherela &nbsp;<\/td><td>Yiwa<\/td><\/tr><tr><td>Kweperela <\/td><td>Gwencela&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Bhurula\/dobonga <\/td><td>Betha&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Natha <\/td><td>Sela<\/td><\/tr><tr><td>Igwanya <\/td><td>Injana&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Ihontshi <\/td><td>Ihagu<\/td><\/tr><tr><td>Umgwetshana<\/td><td>Umdyubha<\/td><\/tr><tr><td>Ungxawu&nbsp;<\/td><td>Imbiza<\/td><\/tr><tr><td>Ingxawana <\/td><td>Unopotyi<\/td><\/tr><tr><td>Igagado<\/td><td>Umqwayito<\/td><\/tr><tr><td>Igencegence <\/td><td>Inkcenkce<\/td><\/tr><tr><td>Umankintiya <\/td><td>Uqwilikana<\/td><\/tr><tr><td>Ingwengwe <\/td><td>Uqaqaqa<\/td><\/tr><tr><td>Umgrodi <\/td><td>Umngxuma<\/td><\/tr><tr><td>Isigxamagxama <\/td><td>Isicithi<\/td><\/tr><tr><td>Futhumeza <\/td><td>Fudumeza<\/td><\/tr><tr><td>Gwencela<\/td><td>Khwela<\/td><\/tr><tr><td>Gijima <\/td><td>Baleka<\/td><\/tr><tr><td>Rhuba <\/td><td>Bhanxa \/ Bhuda<\/td><\/tr><tr><td>Dzeruka <\/td><td>Baleka<\/td><\/tr><tr><td>Kweperela <\/td><td>Bambelela<\/td><\/tr><tr><td>Rhameredzela <\/td><td>Rhawulela<\/td><\/tr><tr><td>Imbuya<\/td><td>Utyuthu<\/td><\/tr><tr><td>Inyhakavhu <\/td><td>Umngqusho wamazimba<\/td><\/tr><tr><td>Isiliyaliya <\/td><td>Umgrayo wombona<\/td><\/tr><tr><td>Isibongo <\/td><td>Isiduko<\/td><\/tr><tr><td>Zibongele <\/td><td>Zithuthe<\/td><\/tr><tr><td>Qodzoma <\/td><td>Chopha<\/td><\/tr><tr><td>Segula <\/td><td>Cheba<\/td><\/tr><tr><td>Thewuka <\/td><td>Yehla<\/td><\/tr><tr><td>Hlangabeza <\/td><td>Khawulela<\/td><\/tr><tr><td>Teta <\/td><td>Beleka<\/td><\/tr><tr><td>Pherheza <\/td><td>Canda<\/td><\/tr><tr><td>Ibakazo <\/td><td>Intlama&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Ukubakaza <\/td><td>Ukuxova<\/td><\/tr><tr><td>Hlabela <\/td><td>Cula<\/td><\/tr><tr><td>Isjeza <\/td><td>Umqa<\/td><\/tr><tr><td>Rhatshula <\/td><td>Nqumla<\/td><\/tr><tr><td>Amaqhele <\/td><td>Imitya yezihlangu<\/td><\/tr><tr><td>Geca <\/td><td>Gawula&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Qhudzedza <\/td><td>Qhwalela&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Bonda &nbsp;<\/td><td>Zamisa<\/td><\/tr><tr><td>Ingcekevu <\/td><td>Izinki&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Tekela <\/td><td>Thetha<\/td><\/tr><tr><td>Khamba &nbsp;<\/td><td>Hamba<\/td><\/tr><tr><td>Umrugu &nbsp;<\/td><td>Imvomvo<\/td><\/tr><tr><td>Iketane &nbsp;<\/td><td>Ityathanga<\/td><\/tr><tr><td>Impalala <\/td><td>Umphokoqo&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Bhadzadzela <\/td><td>Vingcela\/valela&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Zuma <\/td><td>Qubula<\/td><\/tr><tr><td>Abadzayeri <\/td><td>Abathakathi \/ amagqwirha<\/td><\/tr><tr><td>Ukudzebhurula \/ ukugubhurula <\/td><td>Ukomba<\/td><\/tr><tr><td>Ukurabhalala <\/td><td>Ukulala<\/td><\/tr><tr><td>Ukuqhunyisa <\/td><td>Ukuqhumisa<\/td><\/tr><tr><td>Phutharatsa <\/td><td>Phuthaphutha<\/td><\/tr><tr><td>Amangindi\/amankonti\/amankontomane <\/td><td>Amanqindi<\/td><\/tr><tr><td>Sudela <\/td><td>Deda<\/td><\/tr><tr><td>Ukunabuka <\/td><td>Ukusuka<\/td><\/tr><tr><td>Isiphongo &nbsp;<\/td><td>Ibunzi<\/td><\/tr><tr><td>Ukuzibekela &nbsp;<\/td><td>Ukuvala imbiza ngesiciko<\/td><\/tr><tr><td>Iqungequ <\/td><td>Icikilishe<\/td><\/tr><tr><td>Rhada <\/td><td>Leqa<\/td><\/tr><tr><td>Nyibhiriza <\/td><td>Nyhibhela<\/td><\/tr><tr><td>Inghogonyana <\/td><td>Imbovane&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>UNonduzulane <\/td><td>Ingcongconi<\/td><\/tr><tr><td>Inghogho <\/td><td>Irhorho<\/td><\/tr><tr><td>Iqaqayilane <\/td><td>Iqatha<\/td><\/tr><tr><td>Hlanusa <\/td><td>Hlalutya \/ cacisa<\/td><\/tr><tr><td>Idiya <\/td><td>Intethe<\/td><\/tr><tr><td>Ithari \/ Mbididi <\/td><td>Imbeleko<\/td><\/tr><tr><td>Ipathu \/ mhlonyana <\/td><td>Intonjana<\/td><\/tr><tr><td>Indhlakudla \/ ukudlisa umakoti <\/td><td>Utsiki<\/td><\/tr><tr><td>Ijiki <\/td><td>Utywala<\/td><\/tr><tr><td>Umrugu \/ ummenqe <\/td><td>Intsipho<\/td><\/tr><tr><td>Rhidela <\/td><td>Vubela utywala<\/td><\/tr><tr><td>Rhida \/ ukugudula <\/td><td>Tyabeka<\/td><\/tr><tr><td>Ukugqaduma <\/td><td>Ukugqwashula<\/td><\/tr><tr><td>Inkoro <\/td><td>Indawo emxinwa&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Ithledza <\/td><td>Ihleza<\/td><\/tr><tr><td>Lunguza <\/td><td>Kroba<\/td><\/tr><tr><td>Dzidela \/ dzibadela <\/td><td>Gqumelela<\/td><\/tr><tr><td>Rarhaza <\/td><td>Khaba&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Tshukutshela <\/td><td>Gibisela<\/td><\/tr><tr><td>Didlhama \/ dzhidlhama &nbsp;<\/td><td>Yehla<\/td><\/tr><tr><td>Chaya <\/td><td>Yaneka<\/td><\/tr><tr><td>Catsha <\/td><td>Zimela<\/td><\/tr><tr><td>Ukufahlela <\/td><td>Ukunxiba kakuhle<\/td><\/tr><tr><td>Ukurhadhwa <\/td><td>Ukuleqwa&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Xhodza <\/td><td>Xhola&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Thoborodza <\/td><td>Tyhoboza \/ thubeleza&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Rhama <\/td><td>Krwitsha&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Ipetsane &nbsp;<\/td><td>Inkonyane lehashe<\/td><\/tr><tr><td>Incegela <\/td><td>Inqentsu<\/td><\/tr><tr><td>Isiphaqa &nbsp;<\/td><td>Isitubhi<\/td><\/tr><tr><td>Ukulibheshewula &nbsp;<\/td><td>Ukuzula<\/td><\/tr><tr><td>Rhwadzane &nbsp;<\/td><td>Intsila \/ intsente<\/td><\/tr><tr><td>Imikhenke <\/td><td>Amasa&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Ugolokonqane &nbsp;<\/td><td>Uqulukubhode<\/td><\/tr><tr><td>Igcantsi <\/td><td>Ikhuko<\/td><\/tr><tr><td>Igqola &nbsp;<\/td><td>Igqudu<\/td><\/tr><tr><td>Isiqonga <\/td><td>Isibonda \/ ipali&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Isitlabhere <\/td><td>Isitshanguba&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Isibhudzwane <\/td><td>Amabolosi&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Shenxa <\/td><td>Bhekela&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Suduka &nbsp;<\/td><td>Suka<\/td><\/tr><tr><td>Ibizo <\/td><td>Igama<\/td><\/tr><tr><td>Umkhuhlane<\/td><td>Umphanga<\/td><\/tr><tr><td>Isighodi <\/td><td>Ilali&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Emsamo &nbsp;<\/td><td>Entla endlwini<\/td><\/tr><tr><td>Egcakeni <\/td><td>Enkundleni&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Isibaya <\/td><td>Ubuhlanti<\/td><\/tr><tr><td>Mmhe <\/td><td>Mama<\/td><\/tr><tr><td>Bayede <\/td><td> Bayete<\/td><\/tr><tr><td>Eeh! <\/td><td>Aa<\/td><\/tr><tr><td>Irholeni<\/td><td>Molweni \/ Botani<\/td><\/tr><tr><td>Irhole &nbsp;<\/td><td>Molo \/ Botani<\/td><\/tr><tr><td>Ixoxo <\/td><td>Isele&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Iphempe &nbsp;<\/td><td>Ibhuma \/ isuthu<\/td><\/tr><tr><td>Ingwenyama<\/td><td>uKumkani<\/td><\/tr><tr><td>Thaba <\/td><td>Vuya&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Bonga &nbsp;<\/td><td>Bulela<\/td><\/tr><tr><td>Ng&#8217;i <\/td><td>Ndi<\/td><\/tr><tr><td>Labha <\/td><td>Apha<\/td><\/tr><tr><td>Ekhethu <\/td><td>Ekhaya<\/td><\/tr><tr><td>Ekhenu <\/td><td>Kowenu \/ kokwenu<\/td><\/tr><tr><td>Ekhabo <\/td><td>Kowabo<\/td><\/tr><tr><td>Amabele <\/td><td>Amazimba<\/td><\/tr><tr><td>Ukutsabaraka <\/td><td>Ukuthi saa<\/td><\/tr><tr><td>Ukuntshwila <\/td><td>Ukubamba umphefumlo<\/td><\/tr><tr><td>Ukunyora <\/td><td>Ukunyola<\/td><\/tr><tr><td>Ukurema <\/td><td>Ukujolisa entweni (to aim)<\/td><\/tr><tr><td>Ukumaya \/ ukudla<\/td><td>Ukutya<\/td><\/tr><tr><td>Ukumakala<\/td><td>Ukutsala umphefumlo (inhale)<\/td><\/tr><tr><td>Ukuthensa <\/td><td>Ukunyamezela<\/td><\/tr><tr><td>Ukufogola <\/td><td>Ukusokola<\/td><\/tr><tr><td>Ukugxaza <\/td><td>Ukugxanya<\/td><\/tr><tr><td>Ukunyefisa <\/td><td>Ukunyenyisa<\/td><\/tr><tr><td>Ukugubudela <\/td><td>Ukuphendulela (umzekelo, uphendulele ihempe)<\/td><\/tr><tr><td>Ijarha <\/td><td>Inkwenkwe<\/td><\/tr><tr><td>Ukukhuleka <\/td><td>Ukubophelela<\/td><\/tr><tr><td>Ukunyhuga<\/td><td>Ukubetha<\/td><\/tr><tr><td>Ukurhofuzela <\/td><td>Ukukhefuzela<\/td><\/tr><tr><td>isilokozane<\/td><td>Isingqala<\/td><\/tr><tr><td>Ukukwatsera\/ Ukuthinya <\/td><td>Ukuphepha<\/td><\/tr><tr><td>Amarekele <\/td><td>Iilekese<\/td><\/tr><tr><td>Itswikiri <\/td><td>Iswekile<\/td><\/tr><tr><td>Ukurharedhzela <\/td><td>Ukungxama<\/td><\/tr><tr><td>Impongo <\/td><td>Ingqam (inkunzi yebhokhwe)<\/td><\/tr><tr><td>Igwanya <\/td><td>Intshontsho lenja<\/td><\/tr><tr><td>Ikwatana <\/td><td>Ipayinti \/ imagi<\/td><\/tr><tr><td>Isikotile<\/td><td>Isitya<\/td><\/tr><tr><td>Ikhezwa <\/td><td>Icephe<\/td><\/tr><tr><td>Ikotikoti <\/td><td>Itoti \/ isipoponi<\/td><\/tr><tr><td>Umkhupha <\/td><td>Isonka&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Intusi <\/td><td>Ubisi&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Imheya <\/td><td>Inyama<\/td><\/tr><tr><td>Idzaya <\/td><td>Iqanda<\/td><\/tr><tr><td>Thela <\/td><td>Galela<\/td><\/tr><tr><td>Thola <\/td><td>Fumana&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Idzonyana <\/td><td>Intshontsho lehagu&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Thapha <\/td><td>Zisa\/ sapha<\/td><\/tr><tr><td>Nhene <\/td><td>Yinyaniso&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Ukugobha <\/td><td>Ukufeza&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Ukuthsakaza <\/td><td>Ukusasaza&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Imvunulo <\/td><td>Isinxibo<\/td><\/tr><tr><td>Ukukhinqela <\/td><td>Ukubhinqa<\/td><\/tr><tr><td>Umghubho <\/td><td>Isijadu \/ umguyo<\/td><\/tr><tr><td>Iphiso <\/td><td>Umphanda<\/td><\/tr><tr><td>Intlaziba <\/td><td>Ingqayi<\/td><\/tr><tr><td>Umkirana <\/td><td>Ingqayi encinci<\/td><\/tr><tr><td>Igxwakusha <\/td><td>Ibhekile enkulu (10 L)<\/td><\/tr><tr><td>Intonyana <\/td><td>Isikhelelelo sotywala<\/td><\/tr><tr><td>Enkorweni <\/td><td>Enkalweni<\/td><\/tr><tr><td>Ukugxinya <\/td><td>Ukugxobha<\/td><\/tr><tr><td>Ukuvanga <\/td><td>Ukuxuba<\/td><\/tr><tr><td>Ukuqhabula <\/td><td>Ukurhabula<\/td><\/tr><tr><td>Ukuminya <\/td><td>Ukufinca&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Ukugxidika\/ukuthewuka <\/td><td>Ukwehla<\/td><\/tr><tr><td>Inqodi <\/td><td>Irhewu<\/td><\/tr><tr><td>Ukutsila <\/td><td>Ukunyamezela&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Umlandu <\/td><td>Ityala&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Phuraza \/ phura-phura <\/td><td>Shwankathela<\/td><\/tr><tr><td>Phutharadza <\/td><td>Phathaphatha<\/td><\/tr><tr><td>Ofa <\/td><td>Okanye<\/td><\/tr><tr><td>Ukucocobela <\/td><td>Ukunonophela<\/td><\/tr><tr><td>Ukurhungurudza <\/td><td>Ukurhugula<\/td><\/tr><tr><td>Ukunathuzela <\/td><td>Ukuphithizela<\/td><\/tr><tr><td>Ukucocombisa <\/td><td>Ukuncekelela<\/td><\/tr><tr><td>Ukunxumeredzela <\/td><td>Ukuxokomezela<\/td><\/tr><tr><td>Inanta <\/td><td>Inkomo<\/td><\/tr><tr><td>Imbuti <\/td><td>Ibhokhwe<\/td><\/tr><tr><td>Iguwe <\/td><td>Igusha<\/td><\/tr><tr><td>Ugeme \/ ugaga <\/td><td>Isifuba<\/td><\/tr><tr><td>Intokanjhi <\/td><td>Inantsika<\/td><\/tr><tr><td>Inyathuko \/ umgwaqo <\/td><td>Indlela<\/td><\/tr><tr><td>Impurukudzhedzhe <\/td><td>Ucuntsu<\/td><\/tr><tr><td>Umdzhungu <\/td><td>Ubumnyama<\/td><\/tr><tr><td>Lirhwalele <\/td><td>Kurhatyele<\/td><\/tr><tr><td>Ukubhadadzhelwa <\/td><td>Ukubhaqwa<\/td><\/tr><tr><td>Umgrhunu <\/td><td>Mona<\/td><\/tr><tr><td>Ukukireka <\/td><td>Ukukhubeka<\/td><\/tr><tr><td>Nyokoloza <\/td><td>Gxezula\/jezula<\/td><\/tr><tr><td>Qhukuluza <\/td><td>Chukela<\/td><\/tr><tr><td>Sambatheka <\/td><td>Qaqadeka<\/td><\/tr><tr><td>Gomojela <\/td><td>Nkwamla\/ginya yonke ngethamo elinye<\/td><\/tr><tr><td>Amarantha <\/td><td>Amadlakadlaka<\/td><\/tr><tr><td>Hlubula <\/td><td>Dlakazela<\/td><\/tr><tr><td>Imidlo <\/td><td>Ukunyoluka<\/td><\/tr><tr><td>Ukutlereka <\/td><td>Isikhewu<\/td><\/tr><tr><td>Inqakala <\/td><td>Amalongwe amadala asesibayeni<\/td><\/tr><tr><td>Ukuntsontsa \/ ukuthsurula <\/td><td>Ukuchama<\/td><\/tr><tr><td>Ikeres <\/td><td>Ikhandlela&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Isidudu <\/td><td>Umqa<\/td><\/tr><tr><td>Umrhaphurudzo <\/td><td>Ukuxhapha<\/td><\/tr><tr><td>Ukunyefisa <\/td><td>Ukunyenyisa<\/td><\/tr><tr><td>Ukuphurisa <\/td><td>Ukushwankathela<\/td><\/tr><tr><td>Ukuthsila<\/td><td>Ukwaba<\/td><\/tr><tr><td>Ukubenyezela\/ ukubenyabenya <\/td><td>Ukubengezela<\/td><\/tr><tr><td>Iguma <\/td><td>Ingqami<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AmaHlubi asisizwe esizimeleyo esinolwimi laso. Ulwimi lwamaHlubi lwahlukile kwiilwimi zezinye izizwe zalapha eMzantsi Afrika. Ulwimi lwamaHlubi sisiHlubi.&nbsp; Masingaphazanyiswa kukuba amanye amaHlubi ethetha isiXhosa, sicinge ukuba angamaXhosa okanye alisebe elithile lamaXhosa. Kwakhona masingaphazanyiswa kukuba amanye amaHlubi ekhuluma isiZulu sibe sesigqiba ukuba angamaZulu.&nbsp; Ndicing\u2019 ukuba niyayikhumbula imbali yokubhangiswa kwamaHlubi endithethe ngayo ngentl\u2019 apha. Kungoko ufumana amaHlubi athetha &#8230; <\/p>\n<p class=\"read-more-container\"><a title=\"Ulwimi lwesi Hlubi\" class=\"read-more button\" href=\"https:\/\/iafrika.org\/xh\/ulwimi-lwesi-hlubi\/#more-5345\" aria-label=\"Read more about Ulwimi lwesi Hlubi\">Funda okunye<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":255,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1,1271],"tags":[2743,2819,2818,2543,2866,2948,2988,1277,2864,2820,456,2962,1470,2959,2956,2970,2994,3002,2960,2945,1363,2997,2995,2990,2999,2943,3004,3006,2993,2998,3001,3003,2944,2946,2813,2835,2996,2979,2142,2971,1242,2671,163,2975,1361,2783,2969,2976,2951,2729,2961,2414,2974,2687,2985,2966,2947,2986,1469,2977,2980,2800,1240,2991,2546,2954,2983,2968,2955,2987,2973,2972,2992,3005,2982,2981,2978,2984,2958,2964,2950,2957,2837,2952,2965,3000,767,2953,2989,2963,2967,2949],"class_list":["post-5345","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-imbali-iziduko","category-imbali-neziduko-zama-hlubi","tag-abesuthu","tag-afrika","tag-amabhaca","tag-amahlubi","tag-amampondo","tag-amandebele","tag-amangisi","tag-amaphuthi","tag-amaswati","tag-amaxhosa","tag-amazulu","tag-baqile","tag-bhungane","tag-bunga","tag-bungane","tag-dikida","tag-dzeruka","tag-enyathukweni","tag-gengelezi","tag-herschel","tag-hlubi","tag-ibakazo","tag-idzaya","tag-igwanya","tag-igxwakusha","tag-iilwimi","tag-ijarha","tag-ijiki","tag-imheya","tag-imvunulo","tag-intlaziba","tag-intonyana","tag-isihlubi","tag-isisuthu","tag-isixhosa","tag-isizulu","tag-izigweberedzi","tag-jobe","tag-juba","tag-khahlamba","tag-langa","tag-langalibalele","tag-mafu","tag-majikijela","tag-mashiya","tag-matatiele","tag-matshoba","tag-matshobeni","tag-maxovaxova","tag-mazibuko","tag-mbikazi","tag-mdingi","tag-mendela","tag-mhlanga-2","tag-mlapo","tag-mlotsha","tag-mount-fletcher","tag-mshweshwe","tag-mthimkhulu","tag-mtimkulu","tag-mtseu","tag-mzantsi","tag-mzilikazi","tag-natha","tag-ndlubu","tag-nduku","tag-ngisi","tag-njomose","tag-nkulunkulu","tag-phosihawu","tag-pungupungu","tag-qongqo","tag-rabhalala","tag-rhidela","tag-sibhamu","tag-sibhekane","tag-sibhenya","tag-sibubulundu","tag-sigodlweni","tag-sosolani","tag-sothondose","tag-sotondose","tag-tekela","tag-thondo","tag-tobozi","tag-ukukwatsera","tag-ulwimi","tag-vangane","tag-vurudzela","tag-yenge","tag-zingelwako","tag-zunga"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ulwimi lwesi Hlubi - iAfrika - isiXhosa<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/iafrika.org\/xh\/ulwimi-lwesi-hlubi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ulwimi lwesi Hlubi - iAfrika - isiXhosa\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"AmaHlubi asisizwe esizimeleyo esinolwimi laso. Ulwimi lwamaHlubi lwahlukile kwiilwimi zezinye izizwe zalapha eMzantsi Afrika. Ulwimi lwamaHlubi sisiHlubi.&nbsp; Masingaphazanyiswa kukuba amanye amaHlubi ethetha isiXhosa, sicinge ukuba angamaXhosa okanye alisebe elithile lamaXhosa. Kwakhona masingaphazanyiswa kukuba amanye amaHlubi ekhuluma isiZulu sibe sesigqiba ukuba angamaZulu.&nbsp; Ndicing\u2019 ukuba niyayikhumbula imbali yokubhangiswa kwamaHlubi endithethe ngayo ngentl\u2019 apha. Kungoko ufumana amaHlubi athetha ... Funda okunye\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/iafrika.org\/xh\/ulwimi-lwesi-hlubi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"iAfrika - isiXhosa\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-10-25T20:53:48+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-11-18T12:34:06+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"silucoki\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"silucoki\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/ulwimi-lwesi-hlubi\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/ulwimi-lwesi-hlubi\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"silucoki\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8052d6def9380934fb4d2abd47ea5227\"},\"headline\":\"Ulwimi lwesi Hlubi\",\"datePublished\":\"2024-10-25T20:53:48+00:00\",\"dateModified\":\"2024-11-18T12:34:06+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/ulwimi-lwesi-hlubi\\\/\"},\"wordCount\":1079,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/#organization\"},\"keywords\":[\"AbeSuthu\",\"Afrika\",\"AmaBhaca\",\"AmaHlubi\",\"AmaMpondo\",\"AmaNdebele\",\"AmaNgisi\",\"Amaphuthi\",\"AmaSwati\",\"AmaXhosa\",\"Amazulu\",\"Baqile\",\"Bhungane\",\"Bunga\",\"Bungane\",\"Dikida\",\"Dzeruka\",\"Enyathukweni\",\"Gengelezi\",\"Herschel\",\"Hlubi\",\"Ibakazo\",\"Idzaya\",\"Igwanya\",\"Igxwakusha\",\"Iilwimi\",\"Ijarha\",\"Ijiki\",\"Imheya\",\"Imvunulo\",\"Intlaziba\",\"Intonyana\",\"IsiHlubi\",\"IsiSuthu\",\"IsiXhosa\",\"IsiZulu\",\"Izigweberedzi\",\"Jobe\",\"juba\",\"Khahlamba\",\"Langa\",\"Langalibalele\",\"Mafu\",\"Majikijela\",\"Mashiya\",\"Matatiele\",\"Matshoba\",\"Matshobeni\",\"Maxovaxova\",\"Mazibuko\",\"Mbikazi\",\"Mdingi\",\"Mendela\",\"Mhlanga\",\"Mlapo\",\"Mlotsha\",\"Mount Fletcher\",\"Mshweshwe\",\"Mthimkhulu\",\"Mtimkulu\",\"Mtseu\",\"Mzantsi\",\"Mzilikazi\",\"Natha\",\"Ndlubu\",\"Nduku\",\"Ngisi\",\"Njomose\",\"Nkulunkulu\",\"Phosihawu\",\"Pungupungu\",\"Qongqo\",\"Rabhalala\",\"Rhidela\",\"Sibhamu\",\"Sibhekane\",\"Sibhenya\",\"Sibubulundu\",\"Sigodlweni\",\"Sosolani\",\"Sothondose\",\"Sotondose\",\"Tekela\",\"Thondo\",\"Tobozi\",\"Ukukwatsera\",\"Ulwimi\",\"Vangane\",\"Vurudzela\",\"Yenge\",\"Zingelwako\",\"Zunga\"],\"articleSection\":[\"Imbali neziduko\",\"Imbali neziduko zama Hlubi\"],\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/ulwimi-lwesi-hlubi\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/ulwimi-lwesi-hlubi\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/ulwimi-lwesi-hlubi\\\/\",\"name\":\"Ulwimi lwesi Hlubi - iAfrika - isiXhosa\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2024-10-25T20:53:48+00:00\",\"dateModified\":\"2024-11-18T12:34:06+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/ulwimi-lwesi-hlubi\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/ulwimi-lwesi-hlubi\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/ulwimi-lwesi-hlubi\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ulwimi lwesi Hlubi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/\",\"name\":\"iAfrika - isiXhosa\",\"description\":\"Amaphupha neengcaciso, Iziduko, Amaqhalo neZaci\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-ZA\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/#organization\",\"name\":\"iAfrika - isiXhosa\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/2\\\/2021\\\/02\\\/Fullform_Logo_Primary.png?fit=800%2C296&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/2\\\/2021\\\/02\\\/Fullform_Logo_Primary.png?fit=800%2C296&ssl=1\",\"width\":800,\"height\":296,\"caption\":\"iAfrika - isiXhosa\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8052d6def9380934fb4d2abd47ea5227\",\"name\":\"silucoki\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ce8acd26ae165129129226a91d6dbc92cc0b45950c162f045251586b6268b7d8?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ce8acd26ae165129129226a91d6dbc92cc0b45950c162f045251586b6268b7d8?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ce8acd26ae165129129226a91d6dbc92cc0b45950c162f045251586b6268b7d8?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"silucoki\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\\\/author\\\/silucoki\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ulwimi lwesi Hlubi - iAfrika - isiXhosa","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/ulwimi-lwesi-hlubi\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Ulwimi lwesi Hlubi - iAfrika - isiXhosa","og_description":"AmaHlubi asisizwe esizimeleyo esinolwimi laso. Ulwimi lwamaHlubi lwahlukile kwiilwimi zezinye izizwe zalapha eMzantsi Afrika. Ulwimi lwamaHlubi sisiHlubi.&nbsp; Masingaphazanyiswa kukuba amanye amaHlubi ethetha isiXhosa, sicinge ukuba angamaXhosa okanye alisebe elithile lamaXhosa. Kwakhona masingaphazanyiswa kukuba amanye amaHlubi ekhuluma isiZulu sibe sesigqiba ukuba angamaZulu.&nbsp; Ndicing\u2019 ukuba niyayikhumbula imbali yokubhangiswa kwamaHlubi endithethe ngayo ngentl\u2019 apha. Kungoko ufumana amaHlubi athetha ... Funda okunye","og_url":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/ulwimi-lwesi-hlubi\/","og_site_name":"iAfrika - isiXhosa","article_published_time":"2024-10-25T20:53:48+00:00","article_modified_time":"2024-11-18T12:34:06+00:00","author":"silucoki","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"silucoki","Est. reading time":"4 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/ulwimi-lwesi-hlubi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/ulwimi-lwesi-hlubi\/"},"author":{"name":"silucoki","@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/#\/schema\/person\/8052d6def9380934fb4d2abd47ea5227"},"headline":"Ulwimi lwesi Hlubi","datePublished":"2024-10-25T20:53:48+00:00","dateModified":"2024-11-18T12:34:06+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/ulwimi-lwesi-hlubi\/"},"wordCount":1079,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/#organization"},"keywords":["AbeSuthu","Afrika","AmaBhaca","AmaHlubi","AmaMpondo","AmaNdebele","AmaNgisi","Amaphuthi","AmaSwati","AmaXhosa","Amazulu","Baqile","Bhungane","Bunga","Bungane","Dikida","Dzeruka","Enyathukweni","Gengelezi","Herschel","Hlubi","Ibakazo","Idzaya","Igwanya","Igxwakusha","Iilwimi","Ijarha","Ijiki","Imheya","Imvunulo","Intlaziba","Intonyana","IsiHlubi","IsiSuthu","IsiXhosa","IsiZulu","Izigweberedzi","Jobe","juba","Khahlamba","Langa","Langalibalele","Mafu","Majikijela","Mashiya","Matatiele","Matshoba","Matshobeni","Maxovaxova","Mazibuko","Mbikazi","Mdingi","Mendela","Mhlanga","Mlapo","Mlotsha","Mount Fletcher","Mshweshwe","Mthimkhulu","Mtimkulu","Mtseu","Mzantsi","Mzilikazi","Natha","Ndlubu","Nduku","Ngisi","Njomose","Nkulunkulu","Phosihawu","Pungupungu","Qongqo","Rabhalala","Rhidela","Sibhamu","Sibhekane","Sibhenya","Sibubulundu","Sigodlweni","Sosolani","Sothondose","Sotondose","Tekela","Thondo","Tobozi","Ukukwatsera","Ulwimi","Vangane","Vurudzela","Yenge","Zingelwako","Zunga"],"articleSection":["Imbali neziduko","Imbali neziduko zama Hlubi"],"inLanguage":"en-ZA","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/iafrika.org\/xh\/ulwimi-lwesi-hlubi\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/ulwimi-lwesi-hlubi\/","url":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/ulwimi-lwesi-hlubi\/","name":"Ulwimi lwesi Hlubi - iAfrika - isiXhosa","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/#website"},"datePublished":"2024-10-25T20:53:48+00:00","dateModified":"2024-11-18T12:34:06+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/ulwimi-lwesi-hlubi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-ZA","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/iafrika.org\/xh\/ulwimi-lwesi-hlubi\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/ulwimi-lwesi-hlubi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ulwimi lwesi Hlubi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/#website","url":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/","name":"iAfrika - isiXhosa","description":"Amaphupha neengcaciso, Iziduko, Amaqhalo neZaci","publisher":{"@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-ZA"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/#organization","name":"iAfrika - isiXhosa","url":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-ZA","@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/i0.wp.com\/iafrika.org\/xh\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2021\/02\/Fullform_Logo_Primary.png?fit=800%2C296&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/iafrika.org\/xh\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2021\/02\/Fullform_Logo_Primary.png?fit=800%2C296&ssl=1","width":800,"height":296,"caption":"iAfrika - isiXhosa"},"image":{"@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/#\/schema\/person\/8052d6def9380934fb4d2abd47ea5227","name":"silucoki","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-ZA","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ce8acd26ae165129129226a91d6dbc92cc0b45950c162f045251586b6268b7d8?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ce8acd26ae165129129226a91d6dbc92cc0b45950c162f045251586b6268b7d8?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ce8acd26ae165129129226a91d6dbc92cc0b45950c162f045251586b6268b7d8?s=96&d=mm&r=g","caption":"silucoki"},"url":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/author\/silucoki\/"}]}},"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":3357,"url":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/iziduko-zoo-lamla-clan-names\/","url_meta":{"origin":5345,"position":0},"title":"Iziduko zoo Lamla Clan Names","author":"monwamgulwa","date":"14\/08\/2024","format":false,"excerpt":"AbaThembu Lamla,Sopitsho,Dlange,Yemyem,Ngqolomsila,Ntande,Dlomo,Ndaba,Zondwa zintshaba AmaHlubi Iinkomo zikaLamla,Abazukulwana bamaSwazi,BakwaTshabalala,BakwaMshengu,BakwaDonga,Bakwasidwaba siluthuli,Singabangcwaba siza nomlazakazi,AbakwaNomnandi kamama,Oomafungwa ziintombi zezizwe,Zithi, \"Mjongen' uyajongeka, woza mntanam ndange umlomo\"","rel":"","context":"In &quot;Imbali neziduko&quot;","block_context":{"text":"Imbali neziduko","link":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/category\/imbali-iziduko\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":2667,"url":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/iziduko-zoo-mvulane-clan-names\/","url_meta":{"origin":5345,"position":1},"title":"Iziduko zoo Mvulane Clan Names","author":"monwamgulwa","date":"09\/10\/2024","format":false,"excerpt":"AmaHlubi NcilasheMsuth\u2019 odl\u2019 amahasheBhazaLongoniMvul\u2019 inayo,CimsholoMarhulaSizilaPapasheMshweshweNyoka emnyama ecanda izizibaNja ziyaf\u2019lathena ng'athi azifunani kanti zenzimikhubaVumba lempong\u2019o liyanuka. AbeSuthu Siziba,Marhola,Papashe,Gwadela,Totoyi,Gadula,Gobizembe,Marhobobo,Majivela,Mev\u2019 amhlophe kamsholo,Mam\u2019 owalahl\u2019 umntwana ngenxa yezitolotolo,Nja ziyaf\u2019lathelana ngathi azifunani kanti zenz\u2019 imikhuba,Mam\u2019 owalahl\u2019 umntwana ngenxa yezitolotolo,Vumba lempongo liyanuka","rel":"","context":"In &quot;Imbali neziduko&quot;","block_context":{"text":"Imbali neziduko","link":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/category\/imbali-iziduko\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":2650,"url":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/iziduko-zoo-mlambo-mazibuko-clan-names\/","url_meta":{"origin":5345,"position":2},"title":"Iziduko zoo Mlambo-Mazibuko Clan Names","author":"monwamgulwa","date":"05\/09\/2024","format":false,"excerpt":"AmaHlubi NguMwelase ong\u2019aweli ng\u2019azibuko,NgabakwaMlambo,Nonkosi,NgawamaNgwekazi amhlan'ubandzana wok'beletha amakhosi,Ngoba\u2019beletha uBhunghane,Ngabakwamfaz' omabele made owamundisela umtana eng\u2019aphesheya komfula,Is'gubudu es'ngafakwa mkhala nxa s'nofakwumkhala s'ngawudabula,AmaNgwe avela kude le ngaphesheya koMzinyathi Amangwe \/ Phuthini Mlambo,Mbinga,Mbhedla,Sibhango,Mahwaqakazi,Phisa,Mandeku,Ndineka,Lusiba,Mwelase,Nhlabathi,Manzi,Nobamba,Ntshikintshikana,Makhokhoba,Mlambo awuwelwa uwelwa ziinkonjane zodwa,Ncwabane,Mazibuko","rel":"","context":"In &quot;Imbali neziduko&quot;","block_context":{"text":"Imbali neziduko","link":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/category\/imbali-iziduko\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":2697,"url":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/iziduko-zoo-nsizwane-clan-names\/","url_meta":{"origin":5345,"position":3},"title":"Iziduko zoo Ntsizwane Clan Names","author":"monwamgulwa","date":"06\/11\/2024","format":false,"excerpt":"Ntsizwane,Mnguni,Mzimela,Kheswa,Lwandle kaluwelwa luwelwa zinkonjane zona ezindiza phezulu,Ndlubu ezamila emthondweni ngabe ensimini zesabani? zesaba ukudliwa,AbaNguni abaluhlaza njengenkwindla luza lumacocobela,Abaluhlaza njengetje lamanzi,Abakwa mancomane entla neMpofana,Isizukulwane sikaManyamalala,Owanyamalala esiswini sikanina esefikile amabutho kaShaka,UHubhulani,UMphekulajozi,AmaHlubi,Amangelengele anzipho zinde ngokuqhwayana","rel":"","context":"In &quot;Imbali neziduko&quot;","block_context":{"text":"Imbali neziduko","link":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/category\/imbali-iziduko\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":5079,"url":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/ubukumkani-bama-hlubi-ama-hlubi-kingdom\/","url_meta":{"origin":5345,"position":4},"title":"Ubukumkani bama Hlubi (Ama Hlubi Kingdom)","author":"iAfrika","date":"06\/12\/2024","format":false,"excerpt":"AmaHlubi asisizwe esinobukumkani baso. Ukubangaba babukho ubukumkani ngaphambi kokuba basokufika apha eMzantsi Afrika kungakholeleka ukuba loo kumkani yayinguMnguni. Masikhumbule kwakhona ukuba uXhosa noMthembu baye baqhuzuka kwiqela elalikhokelwa nguMnguni ze bamisela obabo ubukumkani. Singabuya sithi uMnguni waqhubekeka wangukumkani wemiHuhu namaNgele-ngele, njengoko besendichazile ukutshintshwa-tshintshwa kwamagama esi sizwe. Kodwa ke uMnguni wabudlulisela kunyana\u2026","rel":"","context":"In &quot;Imbali neziduko&quot;","block_context":{"text":"Imbali neziduko","link":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/category\/imbali-iziduko\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":5081,"url":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/iziduko-zama-hlubi-clan-names\/","url_meta":{"origin":5345,"position":5},"title":"Iziduko zama Hlubi Clan Names","author":"iAfrika","date":"27\/11\/2024","format":false,"excerpt":"AmaHlubi ngabantu abaneziduko ngeziduko ezahlukeneyo kodwa babe beluhlanga lwamaHlubi okanye isizwe samaHlubi. Umbhali wakudala nowayengumphandi wemvelaphi yesizwe samaHlubi uMnumzana H.M. Ndawo ulenzile igalelo lokudwelisa iziduko zamaHlubi njengoko kubhalwe ngezants\u2019 apha: Dakana,Dinwa,Dladla,Dlamini,Dlomo\/Dhlomo (Ingenguye lo unguMadiba),Dongwe,Dontsa,Duma,Gambu,Gatyeni,Hlangebi,Hlatywayo,Jali (Ingenguye lo unguMpemvu),Khambule - Mncube,Khasibe,Khesa,Khumalo,Langa,Lubelo,Ludwala,Mabaso,Maduna,Makhunga,Maphetha,Mashiyi,Masingila,Masoka,Mayaba,Mazibuko,Mbambo,Mbanjwa,Mbongwe,Mdluli,Miya,Mkhwane,Mlandu,Mnguni,Mntambo,Mpangela,Mpila,Msi-Skhosana,Msimanga,Mtungwa,Mvemve,Mvulane,Nala-nzima,Ndaba,Ndana,Ndlangisa,Ndlela,Ndlovu (Ndhlovu),Ndumo,Ngcobo,Nkala,Nkomo,Nkosi,Nkwali (Maphela),Ntambo,Ntethe,Ntlaphu,Phakathi,Radebe (Hadebe),Sibalukhulu,Sibiya,Sithole,Shandu kaNdaba,Shweme,Thuse,Tolo,Tshabalala,Tshabangu,Vundle,Xaba,Xolo (Manci),Zengele (Thiyane),Zondi,Zulu(Radebe) Olu luhlu akusukuba luzichaze zonke\u2026","rel":"","context":"In &quot;Imbali neziduko&quot;","block_context":{"text":"Imbali neziduko","link":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/category\/imbali-iziduko\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]}],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pcur1I-1od","jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5345","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/255"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5345"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5345\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5505,"href":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5345\/revisions\/5505"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5345"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5345"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iafrika.org\/xh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5345"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}