{"id":2848,"date":"2026-02-23T20:43:41","date_gmt":"2026-02-23T18:43:41","guid":{"rendered":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/umlando-wakwamanala-wakwamabhena\/"},"modified":"2026-02-23T21:03:45","modified_gmt":"2026-02-23T19:03:45","slug":"umlando-wakwamanala-wakwamabhena","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/umlando-wakwamanala-wakwamabhena\/","title":{"rendered":"Umlando wakwaManala\/ wakwaMabhena"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Naye njengamanye amadodana wakaMusi ngesikhathi kukhona ukurarana, naye watjhinga kwelakhe ihlangothi. UManala yena waya ePumalanga ePitori. Wanzinza eendaweni ezifana nabo-Donkerhoek nabo-Tigerpoort.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">AmaNdebele wakwaManala njengewakaNzunza aziwa njengamaNdebele weSewula. UManala noNzunza bebakhelene emaduzelana. Bebathathelana begodu bendiselana. Ngesikhathi uNzunza alwa namaBhuru uManala azange ayingene. Kodwana lokho azange kumsize ukuthi bangamthatheli inarha yakhe. Ngemva kwepi isitjhaba samaNanala naso kancani, kancani sakhombisa ukubumbana.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Phezu kokubumbana kwaso kwaba khona ibangamatlhuwo. Ubukhosi bakwaManala bakhombisa ukuhlukana phakathi. Lokho kwabangelwa kukuthi ngubani ofanele alendele ekuthatheni iintambo zobukhosi. Isitjhijilo bekungasi ngileso kwaphela. Ukwanda kwamaBhuru enarheni yabo nakho kwabanga sitjhijilo.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lokho kwabangela ukuhlukana, kwaba khona amaNala kaSilamba\/<em>UMbhongo, <\/em>kwaba khona amaNala kaMgibe, kanye noManala kaMakerana. Namhlanjesi ngokuya ngokomthethosisekelo wombuso wendabuko wamaNdabele amaNala athathwa njengaba nemibuso ehlukeneko. Kuthiwa uMbhongo nguye omkhulu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Amabhuru afika alwa namaNdebele bawehlula bawathathela inarha. UManala naye wathathelwa inarha. Inarha athathelwa yona akakayifumani kuze kube namhlanje. Naye sele abeke ithemba lakhe esiGabeni sama-25 somThethosisekelo <em>ukubuyiselwa kwenarha ngaphandle kwesincephezelo.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">UManala njengomfowabo uNzunza azange awalahle amasiko. Khulukhulu wokuphahla. Njalo ekupheleni komnyaka amaNala agidinga ilanga lokuhlongakala kwekosi uSilamba. Lokhu kwenzelwa kwaMjekejeke\/<em>Wallmannsthal. <\/em>Okuyindawo eseloku yahlonywa ngomnyaka we-1873. UManala wanikelwa imvumo yokubusa e-Bronkhrstspruit.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Iindawo ezakhanjwa nguManala<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>Indawo<\/strong><\/td><td><strong>Umnyaka<\/strong><\/td><\/tr><tr><td>Ezotjaneni<\/td><td>1677 &#8211; 1717<\/td><\/tr><tr><td>Embilaneni<\/td><td>1717 &#8211; 1747<\/td><\/tr><tr><td>Kono Nduna<\/td><td>1747 &#8211; 1823<\/td><\/tr><tr><td>Mgibe-Witbank <\/td><td>kusukela ngo-1866<\/td><\/tr><tr><td>UMbhongo-Wallmannsthal <\/td><td>kusukela ngo-1873<\/td><\/tr><tr><td>UMakerana-EPitori ne-Heidelburg <\/td><td>kusukela ngo-1823<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Iimbalobalo<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iimbalobalo ezivezwako azikhombisi ilwazi elinzinzileko.Ngokuya komrhubhululi odumile wpmnyaka we-1935 u-Van Warmelo imbalobalo zamaNdebele isitjhaba sikaNzunza nesikaManala zihlangene bezenza 13 099. Iimbalobalo zangaphambilini zikhombisa isibalo esincani. I-400 yabalandeli bekosi uMgibe ngo-1866. I-300 yabalandeli bakaSilamba.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Zehlalakuhle namasiko<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iindlela amaNala akha ngayo iyafana nendlela amaNzunza akha ngayo. Bathoma ngokuzwisisa ubujamo bendawo. Bese bakhe ngendlela abazazibona bavikeleke ngayo ezitheni, eewuruwurwini nakokhunye okungenzeka kube yingozi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Izindlu zamaNdebele-Manala\/Nzunza zibonakala ngomgwalo nmibalabala ekhanyako emihle. Izindlu ziyagwalwa. Imibala emihle le ngiyo eyakhela amaNdebele igama. Isibonelo esihle ngugogo uNostokana Esther Mahlangu owagcina sele amenyelwe ngaphetjheya ukuyokugwala i-BMW.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Enye into amaNdebele adume ngayo kuphothela umncamo. Lokhu kuyafana ngehlangothini lamaNala namaNzunza.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Zobukghwari<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sesiphetha sizabe singakenzi litho nasingavezi amaNdebele njengeenkghwari ekuvumeni. Lokhu kwenzeka ngemahlangothini womabili wamaNdebele. AmaNala namaNzunza.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">AmaNala adume ngengoma okuthiwa <em>lirhalani<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Naye njengamanye amadodana wakaMusi ngesikhathi kukhona ukurarana, naye watjhinga kwelakhe ihlangothi. UManala yena waya ePumalanga ePitori. Wanzinza eendaweni ezifana nabo-Donkerhoek &#8230; <\/p>\n<p class=\"read-more-container\"><a title=\"Umlando wakwaManala\/ wakwaMabhena\" class=\"read-more button\" href=\"https:\/\/iafrika.org\/nr\/umlando-wakwamanala-wakwamabhena\/#more-2848\" aria-label=\"Read more about Umlando wakwaManala\/ wakwaMabhena\">Funda kabanzi<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":139,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[1269],"class_list":["post-2848","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-umlando-neenanazelo","tag-amandebele-manala-mabhena"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Umlando wakwaManala\/ wakwaMabhena - iAfrika - isiNdebele<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/iafrika.org\/nr\/umlando-wakwamanala-wakwamabhena\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Umlando wakwaManala\/ wakwaMabhena - iAfrika - isiNdebele\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Naye njengamanye amadodana wakaMusi ngesikhathi kukhona ukurarana, naye watjhinga kwelakhe ihlangothi. UManala yena waya ePumalanga ePitori. Wanzinza eendaweni ezifana nabo-Donkerhoek ... Funda kabanzi\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/iafrika.org\/nr\/umlando-wakwamanala-wakwamabhena\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"iAfrika - isiNdebele\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-02-23T18:43:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-02-23T19:03:45+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"iAfrika\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"iAfrika\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/nr\\\/umlando-wakwamanala-wakwamabhena\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/nr\\\/umlando-wakwamanala-wakwamabhena\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"iAfrika\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/nr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/55a0587c04707bb054363ee4f50541bb\"},\"headline\":\"Umlando wakwaManala\\\/ wakwaMabhena\",\"datePublished\":\"2026-02-23T18:43:41+00:00\",\"dateModified\":\"2026-02-23T19:03:45+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/nr\\\/umlando-wakwamanala-wakwamabhena\\\/\"},\"wordCount\":327,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/nr\\\/#organization\"},\"keywords\":[\"AmaNdebele, Manala, Mabhena\"],\"articleSection\":[\"Umlando neenanazelo\"],\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/nr\\\/umlando-wakwamanala-wakwamabhena\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/nr\\\/umlando-wakwamanala-wakwamabhena\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/nr\\\/umlando-wakwamanala-wakwamabhena\\\/\",\"name\":\"Umlando wakwaManala\\\/ wakwaMabhena - iAfrika - isiNdebele\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/nr\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-02-23T18:43:41+00:00\",\"dateModified\":\"2026-02-23T19:03:45+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/nr\\\/umlando-wakwamanala-wakwamabhena\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/nr\\\/umlando-wakwamanala-wakwamabhena\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/nr\\\/umlando-wakwamanala-wakwamabhena\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/nr\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Umlando wakwaManala\\\/ wakwaMabhena\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/nr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/nr\\\/\",\"name\":\"iAfrika - isiNdebele\",\"description\":\"Amabhudango nehlathululo yawo\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/nr\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/nr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-ZA\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/nr\\\/#organization\",\"name\":\"iAfrika - isiNdebele\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/nr\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/nr\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/nr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/9\\\/2021\\\/02\\\/Fullform_Logo_Primary.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/nr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/9\\\/2021\\\/02\\\/Fullform_Logo_Primary.png\",\"width\":800,\"height\":296,\"caption\":\"iAfrika - isiNdebele\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/nr\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/nr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/55a0587c04707bb054363ee4f50541bb\",\"name\":\"iAfrika\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/e14e935f8a006378fd964349e3062a0d752068ce7b225a31c446f0d96468dc55?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/e14e935f8a006378fd964349e3062a0d752068ce7b225a31c446f0d96468dc55?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/e14e935f8a006378fd964349e3062a0d752068ce7b225a31c446f0d96468dc55?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"iAfrika\"},\"description\":\"Amaphupho, Amasiko, Izithakazelo, Umlando ngesiZulu. Amaphupha ngesiXhosa: https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/xh\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iafrika.org\\\/nr\\\/author\\\/iafrika\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Umlando wakwaManala\/ wakwaMabhena - iAfrika - isiNdebele","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/umlando-wakwamanala-wakwamabhena\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Umlando wakwaManala\/ wakwaMabhena - iAfrika - isiNdebele","og_description":"Naye njengamanye amadodana wakaMusi ngesikhathi kukhona ukurarana, naye watjhinga kwelakhe ihlangothi. UManala yena waya ePumalanga ePitori. Wanzinza eendaweni ezifana nabo-Donkerhoek ... Funda kabanzi","og_url":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/umlando-wakwamanala-wakwamabhena\/","og_site_name":"iAfrika - isiNdebele","article_published_time":"2026-02-23T18:43:41+00:00","article_modified_time":"2026-02-23T19:03:45+00:00","author":"iAfrika","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"iAfrika","Est. reading time":"2 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/umlando-wakwamanala-wakwamabhena\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/umlando-wakwamanala-wakwamabhena\/"},"author":{"name":"iAfrika","@id":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/#\/schema\/person\/55a0587c04707bb054363ee4f50541bb"},"headline":"Umlando wakwaManala\/ wakwaMabhena","datePublished":"2026-02-23T18:43:41+00:00","dateModified":"2026-02-23T19:03:45+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/umlando-wakwamanala-wakwamabhena\/"},"wordCount":327,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/#organization"},"keywords":["AmaNdebele, Manala, Mabhena"],"articleSection":["Umlando neenanazelo"],"inLanguage":"en-ZA","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/iafrika.org\/nr\/umlando-wakwamanala-wakwamabhena\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/umlando-wakwamanala-wakwamabhena\/","url":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/umlando-wakwamanala-wakwamabhena\/","name":"Umlando wakwaManala\/ wakwaMabhena - iAfrika - isiNdebele","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/#website"},"datePublished":"2026-02-23T18:43:41+00:00","dateModified":"2026-02-23T19:03:45+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/umlando-wakwamanala-wakwamabhena\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-ZA","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/iafrika.org\/nr\/umlando-wakwamanala-wakwamabhena\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/umlando-wakwamanala-wakwamabhena\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Umlando wakwaManala\/ wakwaMabhena"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/#website","url":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/","name":"iAfrika - isiNdebele","description":"Amabhudango nehlathululo yawo","publisher":{"@id":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-ZA"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/#organization","name":"iAfrika - isiNdebele","url":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-ZA","@id":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/wp-content\/uploads\/sites\/9\/2021\/02\/Fullform_Logo_Primary.png","contentUrl":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/wp-content\/uploads\/sites\/9\/2021\/02\/Fullform_Logo_Primary.png","width":800,"height":296,"caption":"iAfrika - isiNdebele"},"image":{"@id":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/#\/schema\/person\/55a0587c04707bb054363ee4f50541bb","name":"iAfrika","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-ZA","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e14e935f8a006378fd964349e3062a0d752068ce7b225a31c446f0d96468dc55?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e14e935f8a006378fd964349e3062a0d752068ce7b225a31c446f0d96468dc55?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e14e935f8a006378fd964349e3062a0d752068ce7b225a31c446f0d96468dc55?s=96&d=mm&r=g","caption":"iAfrika"},"description":"Amaphupho, Amasiko, Izithakazelo, Umlando ngesiZulu. Amaphupha ngesiXhosa: https:\/\/iafrika.org\/xh","url":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/author\/iafrika\/"}]}},"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":2849,"url":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/umlando-wakwanzunza-amamahlangu\/","url_meta":{"origin":2848,"position":0},"title":"Umlando wakwaNzunza\/amaMahlangu","author":"iAfrika","date":"23\/02\/2026","format":false,"excerpt":"UNzunza ngomunye wamadodana kaMusi. Ngemva kokuhlongakala kukaMusi kwaba khona ukurarana phakathi kwamadodana wakaMusi.Ukurarana kwalethwa kukuthi ngubani ofanele adose phambili isitjhaba samaNdebele. Lokho kwabangela ukuthi kuhlukwane nomunye abambe yakhe indlela ayozifunela indawo lapho anganzinza khona nesitjhaba sakhe. Sizokukhumbula ukuthi uNzunza wasuka kwaMnyamana uyise angakahlongakali. Uyise wamnikela intonga yobukhosi wathi abaleke. UNzunza\u2026","rel":"","context":"In &quot;Umlando neenanazelo&quot;","block_context":{"text":"Umlando neenanazelo","link":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/category\/umlando-neenanazelo\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":1389,"url":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/izaga-ngokuyelelisa\/","url_meta":{"origin":2848,"position":1},"title":"Izaga ngokuyelelisa","author":"iAfrika","date":"18\/09\/2025","format":false,"excerpt":"Inyawo alinapumulo: Ingozi angekhe wazi bona izokuvelela nini, yokinto oyenzako yenze ngokutjheja ngombana awazi bona ksasa uzokutholani lapho uyako. Ungaphatha umuntu kumbi kwenu ngokuzako uzithole ukhambele ngakwabo bese uyarareka. Ungaphathi abantu kumbi nabakhambele lapho ungakhona ngombana awazi bona ikusasa lakho lizokubekaphi nabobani, ungazithola uhlangana nabantu ewakhe wabaphatha kumbi begodu kube\u2026","rel":"","context":"In &quot;Izaga Nezitjho&quot;","block_context":{"text":"Izaga Nezitjho","link":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/category\/izaga-nezitjho\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":2851,"url":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/umlando-wakwamsiza\/","url_meta":{"origin":2848,"position":2},"title":"Umlando wakwaMsiza","author":"iAfrika","date":"23\/02\/2026","format":false,"excerpt":"UMsiza wayengumeluleki wekosi uNyabela. Emva kokubotjhwa kwekosi uNyabela wavunyelwa ukuhlala eplasini lamakhuwa ebeyise-Hartbeesfontein. Iplaseli litholakala phakathi kwe-Wonderfontein ne-Derdepoort eTlhagwini yePitori. Lezi ziindawo ebizihlala amaNdebele ngaphambilini ngaphambi kokuthi afudukele koNomtjharhele. Lezi ziindawo ezathunjwa makhuwa ukuthi ahlale kizo. Kafitjhazana ngaphambi kwepi yeSewula Afrika ngomnyaka we-1899 ukuys kewe-1902 ikosi uNyabela waqolelwa. Azange avunyelwe\u2026","rel":"","context":"In &quot;Umlando neenanazelo&quot;","block_context":{"text":"Umlando neenanazelo","link":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/category\/umlando-neenanazelo\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":2847,"url":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/umlando-wamandebele\/","url_meta":{"origin":2848,"position":3},"title":"Umlando wamaNdebele","author":"iAfrika","date":"23\/02\/2026","format":false,"excerpt":"Ikosi uMusi Ikosi uMusi ubelethwa nguMhlanga. Isigodlo sakhe siseMhlangeni, sithiyelelwe ngebizo likayise uMhlanga. Yindawo le namhlanje ebizwa ngokuthiwa yi-Randfontein nofana Mohlakeng. Ukusuka lapho wathuthela kwaMnyamana le namhlanjesi ebizwa ngokuthiwa yiMarula nofana i-Bon Accord ePitori. UMusi bekuyindoda yesithembu. Wabeletha naka amadodana: uMaombuka - Sikhosana, uManala-Mbuduma, uNzunza-Hlungwana, uMthombeni-Kekana nofana uGegana, uSibasa, uMrhwaduba-Lekhuleni,\u2026","rel":"","context":"In &quot;Umlando neenanazelo&quot;","block_context":{"text":"Umlando neenanazelo","link":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/category\/umlando-neenanazelo\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":1387,"url":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/izaga-ngesikhathi\/","url_meta":{"origin":2848,"position":4},"title":"Izaga ngesikhathi","author":"iAfrika","date":"18\/09\/2025","format":false,"excerpt":"Ukungapholisi amaseko: Ukungoni iskhathi, into uvele uyenze ngesikhathi ebakuthume nofana ebakubawe ngaso bona uyenze. Ungalindi bona ukhunjuzwe bona uthunyweni. Umuntu kufanele enze zoizinto ngaleso skhathi atjelwe bona azenze ngaso ngaso ngombana kungavela enye into ekufanele ayenze nayo bese enye yazo iphetha ngokungenzeki ngombana iskhathi sesiphelile bona zingenziwa zoke ngaleso skhathi.\u2026","rel":"","context":"In &quot;Izaga Nezitjho&quot;","block_context":{"text":"Izaga Nezitjho","link":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/category\/izaga-nezitjho\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":1355,"url":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/izaga-ngokucoca\/","url_meta":{"origin":2848,"position":5},"title":"Izaga ngokucoca","author":"iAfrika","date":"18\/09\/2025","format":false,"excerpt":"Ukuba sqeda mlozi: Ukucoca khulu bese ukhohlwe ukunikeza abantu ithuba lokuthi nabo bakhulume ngento enicoca ngayo, abantu baloko balalele wena ukhuluma.kwesinye isikhathi umuntu akhulume bekakhohlwe bona kufanele aphe abanye ithuba lokuthi nabo baveze amazizo wabo nabo. Ukuthiya inolwana: Kulokha umuntu akhuluma amala begodu angafuni bona abantu bamphikise, afune bonyana bavumelane\u2026","rel":"","context":"In &quot;Izaga Nezitjho&quot;","block_context":{"text":"Izaga Nezitjho","link":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/category\/izaga-nezitjho\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]}],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pfXBaf-JW","jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2848","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/139"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2848"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2848\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2858,"href":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2848\/revisions\/2858"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2848"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2848"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iafrika.org\/nr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2848"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}